Nitel veri analizi; görüşme, gözlem, belge, günlük, odak grup, açık uçlu yanıt veya diğer nitel veri kaynaklarından elde edilen materyalin sistematik biçimde incelenmesi, yorumlanması ve anlamlı örüntülere dönüştürülmesi sürecidir.
Bilimsel bir makalede nitel analiz yalnızca “veriler tematik analizle analiz edilmiştir” ifadesiyle geçiştirilmemelidir. Okuyucu, ham veriden tema, kategori, kavram veya kuramsal açıklamaya nasıl ulaşıldığını anlayabilmelidir.
Nitel Veri Analizi Bölümünün Temel Amacı Nedir?
Okuyucu analiz bölümünü tamamladığında şu soruların yanıtlarını anlayabilmelidir:
- Hangi nitel analiz yaklaşımı kullanılmıştır?
- Bu yaklaşım neden seçilmiştir?
- Veriler analize nasıl hazırlanmıştır?
- Kodlar nasıl oluşturulmuştur?
- Kategori veya temalar nasıl geliştirilmiştir?
- Analiz tümevarımsal mı, tümdengelimsel mi yoksa karma mı yürütülmüştür?
- Kaç araştırmacı analize katılmıştır?
- Yazılım kullanılmışsa hangi amaçla kullanılmıştır?
- Araştırmacının yorumlayıcı rolü nasıl ele alınmıştır?
- Analitik kalite nasıl desteklenmiştir?
Nitel Veri Analizi Yöntemi Nasıl Seçilir?
Analiz yöntemi yalnızca araştırmacının tercihine göre değil; araştırma sorusu, nitel desen, epistemolojik yaklaşım, veri türü ve çalışmanın hedeflediği bilgi türüne göre seçilmelidir.
Örneğin:
- Tematik analiz: veri içinde anlam örüntülerini ve temaları belirlemek için kullanılabilir.
- İçerik analizi: veriyi kategori ve içerik yapıları üzerinden sistematik biçimde incelemek için kullanılabilir.
- Temellendirilmiş kuram analizi: sosyal veya davranışsal bir süreci açıklayan kuramsal yapı geliştirmek için kullanılabilir.
- Fenomenolojik analiz: yaşantıların özünü, anlamını ve deneyim yapısını incelemek için kullanılabilir.
- Söylem analizi: dilin, söylemin ve toplumsal anlam üretiminin nasıl kurulduğunu inceleyebilir.
- Anlatı analizi: bireylerin deneyimlerini hikâyeleştirme biçimlerini ve anlatı yapılarını inceleyebilir.
Tematik Analiz Nedir?
Tematik analiz, veri seti içindeki anlamlı örüntüleri belirleme, geliştirme ve yorumlama yaklaşımlarından biridir.
Tematik analiz tek bir sabit yöntem değildir. Araştırmacının teorik yaklaşımına bağlı olarak daha yapılandırılmış, kodlayıcı uyumuna dayalı veya refleksif biçimde uygulanabilir.
Tematik Analiz Nasıl Yürütülür?
Araştırmanın yaklaşımına göre süreç farklılaşabilir; ancak genel olarak şu aşamalar görülebilir:
- Veriye aşinalık kazanma
- İlk kodların oluşturulması
- Kodların örüntüler halinde incelenmesi
- Aday temaların geliştirilmesi
- Temaların gözden geçirilmesi
- Temaların tanımlanması ve adlandırılması
- Analitik anlatının oluşturulması
Bu aşamalar her zaman doğrusal ilerlemez. Araştırmacı kodlara, temalara ve ham veriye tekrar tekrar dönebilir.
Refleksif Tematik Analiz Nedir?
Refleksif tematik analizde araştırmacı analiz sürecinin pasif bir gözlemcisi değil, anlam üretiminde aktif rol alan bir yorumlayıcıdır.
Bu yaklaşımda temalar verinin içinde hazır halde “bulunan” nesneler gibi değil, veriyle sistematik ve refleksif etkileşim sonucunda geliştirilen analitik yapılardır.
Bu nedenle refleksif tematik analizde kodlayıcılar arası mutlak uyum veya kappa katsayısı her zaman gerekli ya da yöntemsel olarak uygun değildir.
İçerik Analizi Nedir?
İçerik analizi, metinsel veya görsel verileri belirli kodlar, kategoriler ve anlam yapıları üzerinden sistematik biçimde inceleyen bir yaklaşımdır.
Araştırmaya göre:
- Geleneksel / tümevarımsal içerik analizi
- Yönlendirilmiş / tümdengelimsel içerik analizi
- Toplayıcı içerik analizi
gibi farklı yaklaşımlar kullanılabilir.
Tümevarımsal Analiz Nedir?
Tümevarımsal analizde kodlar ve kategoriler ağırlıklı olarak veriden geliştirilir. Araştırmacı analiz öncesinde tamamen sabit bir kod listesine bağlı kalmaz.
Bu yaklaşım özellikle keşfedici araştırma sorularında yararlı olabilir.
Tümdengelimsel Analiz Nedir?
Tümdengelimsel analizde veriler önceden belirlenmiş kuram, model, kavramsal çerçeve, araştırma soruları veya kodlama şeması üzerinden incelenebilir.
Önceden belirlenmiş kodların kullanılması, veride ortaya çıkan yeni anlamların tamamen göz ardı edilmesi gerektiği anlamına gelmez.
Karma Kodlama Yaklaşımı Kullanılabilir mi?
Evet. Bazı çalışmalarda önceden belirlenmiş ana kodlar kullanılırken veri içinden yeni kodlar da geliştirilebilir.
Bu durumda analizin hangi kısmının tümdengelimsel, hangi kısmının tümevarımsal olduğu açık biçimde raporlanmalıdır.
Kod Nedir?
Kod, veri içindeki anlamlı bir parçayı kısa ve analitik bir ifadeyle tanımlayan etikettir.
Kodlar:
- Betimleyici
- Yorumlayıcı
- Süreç odaklı
- Duygu odaklı
- Kavramsal
nitelikte olabilir.
Kodun yalnızca bir kelime etiketi değil, araştırma sorusuyla ilişkili analitik bir anlam taşıması önemlidir.
Kodlama Nasıl Yapılır?
Kodlama satır satır, anlam birimleri üzerinden, paragraf bazında veya araştırmanın analitik yaklaşımına uygun başka bir düzeyde yapılabilir.
Örneğin bir katılımcının:
“Uzun süre burada çalışınca hastaların davranışlarına eskisi kadar şaşırmıyorum.”
ifadesi araştırmanın bağlamına göre:
- Alışma
- Duygusal duyarsızlaşma
- Davranışlara uyum
- Mesleki normalleştirme
gibi farklı analitik kodlarla ele alınabilir.
Doğru kod, araştırma sorusu ve analitik çerçeveye bağlıdır.
Kod Kitabı Nedir?
Kod kitabı; kullanılan kodların adlarını, tanımlarını, dahil etme ve dışlama ölçütlerini ve örneklerini içeren analitik bir araçtır.
Özellikle birden fazla kodlayıcının yer aldığı yapılandırılmış analizlerde yararlı olabilir.
Kod kitabında şu bilgiler bulunabilir:
- Kod adı
- Kod tanımı
- Ne zaman kullanılacağı
- Ne zaman kullanılmayacağı
- Örnek veri parçası
- İlişkili üst kategori
Kategori Nedir?
Kategori, benzer anlam taşıyan kodların daha üst düzey bir yapı altında bir araya getirilmesiyle oluşturulabilir.
Kategori çoğu zaman verinin ne hakkında olduğunu düzenlerken tema, verinin daha geniş anlamını ve örüntüsünü açıklayabilir.
Tema Nedir?
Tema, araştırma sorusu açısından anlamlı ve belirli bir örüntüyü açıklayan analitik yapıdır.
İyi bir tema yalnızca aynı konuda söylenen cümlelerin toplandığı bir başlık olmamalıdır. Verinin araştırma sorusu açısından ne anlattığını ortaya koymalıdır.
Örneğin:
Zayıf tema adı: İş Deneyimi
Daha analitik tema adı: Sürekli Maruziyetin Mesleki Tepkileri Normalleştirmesi
Tema ile Konu Başlığı Aynı Şey midir?
Hayır. “Aile”, “iş”, “sorunlar”, “duygular” gibi başlıklar çoğu zaman yalnızca konu alanlarını gösterir.
Tema ise bu konu içinde araştırma açısından ortaya çıkan daha belirgin anlam örüntüsünü ifade etmelidir.
Temalar Birbirinden Nasıl Ayrılmalıdır?
Temalar kavramsal açıdan yeterince farklı ancak araştırmanın genel açıklamasına birlikte katkı sağlayacak biçimde geliştirilmelidir.
Aynı veri parçası gerektiğinde birden fazla temayla ilişkili olabilir; nitel analizde kategorilerin her zaman birbirini tamamen dışlaması gerekmez.
Alt Tema Nedir?
Alt temalar, ana tema içindeki belirli varyasyonları veya boyutları göstermek için kullanılabilir.
Ancak gereksiz sayıda alt tema oluşturmak analizi parçalı ve yüzeysel hale getirebilir.
Temellendirilmiş Kuramda Veri Analizi
Temellendirilmiş kuramda veri toplama ve analiz çoğu zaman eş zamanlı ilerler. Analiz yeni veri toplama kararlarını etkileyebilir.
Yaklaşıma göre:
- İlk kodlama
- Odaklanmış kodlama
- Sürekli karşılaştırma
- Kategori geliştirme
- Teorik örnekleme
- Memo yazımı
- Kuramsal bütünleştirme
gibi süreçler kullanılabilir.
Klasik, Straussçu ve yapılandırmacı temellendirilmiş kuram yaklaşımlarının analiz prosedürleri tamamen aynı değildir. Kullanılan yaklaşım açık biçimde belirtilmelidir.
Açık, Eksenel ve Seçici Kodlama Her Temellendirilmiş Kuramda Zorunlu mudur?
Hayır. Bu terminoloji özellikle belirli temellendirilmiş kuram gelenekleriyle ilişkilidir. Tüm grounded theory çalışmalarında aynı üç aşamanın zorunlu olduğu varsayılmamalıdır.
Sürekli Karşılaştırma Yöntemi Nedir?
Sürekli karşılaştırmada yeni veriler önceki veriler, kodlar ve kategorilerle sürekli karşılaştırılır.
Amaç kategorilerin özelliklerini, sınırlarını, benzerliklerini ve farklılıklarını giderek daha açık hale getirmektir.
Teorik Örnekleme Nedir?
Teorik örnekleme, gelişmekte olan kategorileri açıklamak, karşılaştırmak veya sınamak amacıyla yeni katılımcıların, olayların veya veri kaynaklarının seçilmesidir.
Bu nedenle teorik örnekleme yalnızca “amaçlı örnekleme”nin başka bir adı değildir. Analiz sırasında gelişen teori örnekleme kararlarını yönlendirir.
Memo Yazımı Nedir?
Memo, araştırmacının kodlar, kategoriler, olası ilişkiler ve gelişmekte olan açıklamalar hakkında tuttuğu analitik notlardır.
Memolar:
- Kavramların gelişimini izlemeye
- Kategoriler arasındaki ilişkileri düşünmeye
- Araştırmacının analitik kararlarını belgelemeye
- Kuramsal açıklamayı geliştirmeye
yardımcı olabilir.
Fenomenolojik Veri Analizi
Fenomenolojik araştırmalarda analiz, katılımcıların yaşanmış deneyimlerinin nasıl anlamlandırıldığını ve deneyimin temel yapısını açıklamaya yönelir.
Ancak fenomenoloji tek bir analiz tekniğinden oluşmaz.
Araştırmacı:
- Betimleyici fenomenoloji
- Yorumlayıcı fenomenoloji
- Interpretative Phenomenological Analysis (IPA)
- Başka bir açıkça tanımlanmış fenomenolojik yaklaşım
kullanabilir.
Kullanılan yaklaşımın felsefi ve analitik dayanaklarıyla uyumlu raporlama yapılmalıdır.
IPA Nedir?
Interpretative Phenomenological Analysis, katılımcıların önemli yaşam deneyimlerini nasıl anlamlandırdığını ayrıntılı biçimde incelemeye odaklanır.
Genellikle vaka bazlı ayrıntılı analiz yapılır ve ardından vakalar arasında örüntüler incelenir.
Söylem Analizi Nasıl Raporlanır?
Söylem analizinde yalnızca konuşulan konunun içeriği değil, dilin gerçekliği nasıl kurduğu, hangi söylemsel kaynakların kullanıldığı ve belirli anlamların nasıl üretildiği incelenebilir.
Bu nedenle söylem analizi “tema çıkarmanın” başka bir adı olarak sunulmamalıdır.
Anlatı Analizi Nasıl Raporlanır?
Anlatı analizinde bireylerin olayları nasıl hikâyeleştirdiği, olayların sıralanışı, dönüm noktaları, kimlik inşası ve anlatının sosyal bağlamı incelenebilir.
Araştırmanın yaklaşımına göre anlatının içeriği, yapısı veya performatif özellikleri ön plana çıkabilir.
Belge Analizi Nasıl Yapılır?
Politika belgeleri, raporlar, kurumsal kayıtlar, günlükler, arşiv belgeleri ve diğer metinsel materyaller nitel veri kaynağı olarak kullanılabilir.
Belge analizinde:
- Belgenin kaynağı
- Seçilme ölçütleri
- Tarihsel ve kurumsal bağlam
- Belgenin özgünlüğü ve güvenilirliği
- Analiz yöntemi
açıklanmalıdır.
Görüşmeler Analize Nasıl Hazırlanır?
Ses kayıtları kullanılmışsa görüşmeler uygun biçimde yazıya aktarılmalıdır.
Araştırmaya göre transkripsiyon:
- Kelimesi kelimesine
- Düzeltilmiş sözel aktarım
- Konuşma ayrıntılarını da içeren daha kapsamlı biçim
şeklinde yapılabilir.
Hangi transkripsiyon yaklaşımının kullanıldığı ve gerekli görülüyorsa konuşma dışı ifadelerin nasıl ele alındığı açıklanmalıdır.
Transkripsiyon Doğruluğu Nasıl Kontrol Edilir?
Ses kaydı ile yazılı metin karşılaştırılabilir, ikinci bir araştırmacı belirli bölümleri kontrol edebilir veya kullanılan transkripsiyon sistemi başka bir yöntemle doğrulanabilir.
Otomatik transkripsiyon yazılımı kullanılmışsa metinlerin insan tarafından kontrol edilip edilmediği belirtilmelidir.
Yapay Zekâ ile Transkripsiyon veya Kodlama Kullanılabilir mi?
Otomatik transkripsiyon veya yapay zekâ destekli analiz araçları bazı araştırmalarda teknik destek amacıyla kullanılabilir.
Ancak araştırmacı:
- Hangi aracın kullanıldığını
- Ne amaçla kullanıldığını
- Çıktıların insan tarafından nasıl kontrol edildiğini
- Gizlilik ve veri güvenliğinin nasıl korunduğunu
- Analitik kararların kim tarafından verildiğini
açık biçimde raporlamalıdır.
Yapay zekâ aracının tema veya kod üretmesi araştırmacının metodolojik ve etik sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
MAXQDA, NVivo veya ATLAS.ti Analiz Yapar mı?
Bu yazılımlar verileri düzenlemeyi, kodlamayı, geri çağırmayı, karşılaştırmayı ve görselleştirmeyi kolaylaştırabilir.
Ancak yazılım kendi başına araştırmanın bilimsel analizini gerçekleştirmez. Analitik anlamlandırma araştırmacının yöntemsel kararlarına dayanır.
Yazılım kullanıldıysa program adı ve gerektiğinde sürümü belirtilebilir.
Birden Fazla Araştırmacı Kodlama Yaparsa Ne Raporlanmalıdır?
Birden fazla araştırmacı analize katılmışsa roller açık biçimde açıklanmalıdır.
Örneğin:
- Tüm veriyi iki araştırmacı bağımsız mı kodladı?
- İkinci araştırmacı yalnızca bir bölümü mü inceledi?
- Kod kitabı ortak mı geliştirildi?
- Farklılıklar nasıl tartışıldı?
- Nihai temalar nasıl kararlaştırıldı?
Kodlayıcılar Arası Güvenirlik Ne Zaman Kullanılır?
Kodlayıcılar arası uyum, özellikle önceden tanımlanmış kodlama şemalarının uygulandığı daha yapılandırılmış içerik analizlerinde uygun olabilir.
Cohen kappa veya benzeri katsayılar kullanılacaksa:
- Hangi veri üzerinde hesaplandığı
- Kaç kodlayıcı bulunduğu
- Hangi katsayının kullanıldığı
- Nasıl yorumlandığı
belirtilmelidir.
Ancak tüm nitel araştırmalarda yüksek kappa değerine ulaşmak kalite göstergesi olarak zorunlu değildir.
Refleksivite Nedir?
Refleksivite, araştırmacının kendi konumunun, deneyimlerinin, varsayımlarının ve araştırma sürecindeki ilişkilerinin bilgi üretimini nasıl etkileyebileceğini sistematik biçimde değerlendirmesidir.
Araştırmacılar gerektiğinde:
- Mesleki konumlarını
- Katılımcılarla ilişkilerini
- Çalışma alanına ilişkin önceki deneyimlerini
- Analitik varsayımlarını
- Karar süreçlerini
açıklayabilir.
Araştırmacının Alan İçinden Olması Sorun mudur?
Hayır. Araştırmacının araştırılan kurum, meslek veya topluluğun bir parçası olması hem avantaj hem de yöntemsel risk yaratabilir.
Alan bilgisi bağlamı anlamayı kolaylaştırabilir; ancak ön kabuller ve güç ilişkileri analizi etkileyebilir.
Bu durum gizlenmek yerine refleksif biçimde ele alınmalıdır.
Nitel Analizde Veri Doygunluğu Nasıl Ele Alınır?
Doygunluk, kullanılan metodolojiye göre farklı anlamlara gelebilir.
Araştırmacı yalnızca “15. görüşmede doygunluğa ulaşılmıştır” demek yerine:
- Doygunluğu nasıl tanımladığını
- Hangi analitik birim için değerlendirdiğini
- Yeni görüşmelerin ne ölçüde yeni bilgi ürettiğini
- Kararın hangi aşamada verildiğini
açıklamalıdır.
Her Nitel Çalışmada Doygunluk Kullanılmalı mı?
Hayır. Doygunluk özellikle bazı metodolojik geleneklerde önemlidir; ancak tüm nitel yaklaşımların örneklem yeterliliğini açıklamak için zorunlu bir ölçüt değildir.
Örneğin refleksif tematik analiz veya bazı fenomenolojik yaklaşımlarda örneklem gerekçesi farklı biçimde kurulabilir.
Negatif veya Aykırı Vakalar Nasıl Ele Alınmalıdır?
Geliştirilen temaya veya açıklamaya uymayan katılımcı ifadeleri analizden çıkarılmamalıdır.
Aykırı veya negatif vakalar:
- Temanın sınırlarını göstermeye
- Alternatif açıklamalar geliştirmeye
- Analizi daha nüanslı hale getirmeye
yardımcı olabilir.
Triangülasyon Nedir?
Triangülasyon, araştırma olgusunun farklı kaynaklar veya perspektifler aracılığıyla incelenmesi yaklaşımıdır.
Çalışmaya göre:
- Veri triangülasyonu
- Araştırmacı triangülasyonu
- Yöntem triangülasyonu
- Kuramsal triangülasyon
kullanılabilir.
Triangülasyon her nitel araştırmada zorunlu değildir ve yalnızca “geçerliği artırmak” amacıyla mekanik biçimde eklenmemelidir.
Katılımcı Doğrulaması Nedir?
Katılımcı doğrulaması, belirli araştırmalarda katılımcıların veri, yorum veya sonuçlara ilişkin görüşlerinin alınmasıdır.
Farklı biçimlerde uygulanabilir:
- Görüşme sonunda özet doğrulama
- Transkript kontrolü
- Ön yorumların paylaşılması
- Temaların tartışılması
Ancak katılımcı doğrulamasının her nitel metodoloji için zorunlu olduğu varsayılmamalıdır.
Denetim İzi / Audit Trail Nedir?
Audit trail, araştırmada alınan yöntemsel ve analitik kararların belgelenmesini ifade eder.
Örneğin:
- Kodlama sürümleri
- Tema değişiklikleri
- Memo kayıtları
- Örnekleme kararları
- Analitik toplantı notları
saklanabilir.
Bu kayıtlar analiz sürecinin izlenebilirliğini güçlendirebilir.
Nitel Bulgularda Katılımcı Alıntıları Nasıl Kullanılır?
Katılımcı alıntıları temayı destekleyen kanıt işlevi görebilir; ancak alıntılar analizin yerine geçmez.
İyi bir sunumda:
Tema → Analitik açıklama → Gerekirse alt tema → Uygun katılımcı alıntısı → Alıntının analitik anlamı
mantığı kullanılabilir.
Kaç Katılımcı Alıntısı Kullanılmalıdır?
Her tema için sabit bir alıntı sayısı yoktur.
Alıntılar:
- Temayı temsil etmeli
- Birbirini gereksiz yere tekrar etmemeli
- Katılımcı çeşitliliğini gerektiğinde göstermeli
- Analitik iddiayla açık biçimde ilişkili olmalı
dır.
Alıntılar Nasıl Kimliksizleştirilir?
Katılımcının kimliğinin korunması gerekiyorsa ad yerine kod kullanılabilir.
Örneğin:
K1, K2, K3
veya:
Katılımcı 7, kadın, 12 yıl mesleki deneyim
gibi uygun tanımlayıcılar kullanılabilir.
Tanımlayıcı bilgiler katılımcının kimliğini dolaylı olarak açığa çıkarmamalıdır.
Nitel Bulgular Sayısallaştırılabilir mi?
Bazı nitel içerik analizlerinde kod veya kategori frekansları raporlanabilir.
Ancak tematik veya yorumlayıcı araştırmalarda bir temanın önemini yalnızca kaç kişinin dile getirdiğine göre değerlendirmek uygun olmayabilir.
Nitel anlamlılık ile istatistiksel sıklık aynı kavram değildir.
Nitel Analiz Yöntem Bölümünde Nasıl Yazılır?
Pratik yapı:
Analiz yaklaşımı → Kuramsal / metodolojik dayanak → Verinin hazırlanması → Kodlama süreci → Tema / kategori geliştirme → Araştırmacı rolleri → Yazılım → Kalite / refleksivite süreci
Örnek Tematik Analiz Paragrafı
Örnek: Görüşmeler kelimesi kelimesine yazıya aktarılmış ve analiz öncesinde araştırmacılar tarafından tekrar okunarak veri setine aşinalık sağlanmıştır. Veriler araştırma sorusu doğrultusunda tümevarımsal tematik analiz yaklaşımıyla incelenmiştir. İlk kodlar veri parçalarının anlam içeriği temelinde geliştirilmiş, benzer kodlar aday temalar altında bir araya getirilmiştir. Temalar veri setinin tamamı ve araştırma sorusuyla ilişkileri açısından tekrar değerlendirilmiş, kapsamları netleştirilmiş ve adlandırılmıştır. Analiz süreci boyunca analitik memolar tutulmuş ve tema geliştirme kararları belgelenmiştir.
Örnek Refleksivite Raporlaması
Örnek: Araştırmacının çalışma alanında mesleki deneyime sahip olması katılımcı anlatılarının bağlamını anlamada avantaj sağlamakla birlikte ön kabullerin analize etkisi olabileceği kabul edilmiştir. Bu nedenle veri toplama ve analiz sürecinde refleksif notlar tutulmuş, ön varsayımlar ile veriden gelişen yorumlar düzenli olarak karşılaştırılmıştır.
Örnek Kodlayıcı Süreci Raporlaması
Örnek: İlk kodlama çerçevesi iki araştırmacı tarafından veri setinin bir bölümü üzerinde bağımsız olarak uygulanmış, kod tanımları karşılaştırılarak kod kitabı geliştirilmiştir. Daha sonra veri setinin tamamı üzerinde kodlama sürdürülmüş ve analitik farklılıklar araştırma toplantılarında tartışılmıştır.
Bu örnek yalnızca kodlayıcı uzlaşmasına dayalı analizler için uygundur. Refleksif tematik analiz gibi farklı metodolojik yaklaşımlarda aynı prosedürün zorunlu olduğu düşünülmemelidir.
Nitel Bulgular Bölümü Nasıl Düzenlenebilir?
Bulgular bölümü genellikle:
Ana tema → Temanın analitik açıklaması → Alt temalar / örüntüler → Katılımcı verileri → Araştırma sorusuyla bağlantı
biçiminde yapılandırılabilir.
Temaların yalnızca tablo halinde sıralanması yeterli değildir. Ana metinde her temanın bilimsel anlamı açıklanmalıdır.
Yöntem ile Bulgular Birbirine Karıştırılmamalıdır
Kodlama sürecinin nasıl yürütüldüğü Yöntem bölümünde, analiz sonucunda hangi temaların ortaya çıktığı ise Bulgular bölümünde verilmelidir.
Benzer biçimde temaların literatürle ayrıntılı karşılaştırılması çoğunlukla Tartışma bölümüne bırakılmalıdır.
Nitel Veri Analizinde Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca “içerik analizi yapıldı” deyip analiz sürecini açıklamamak
- Tematik analiz ile içerik analizini birbirinin eş anlamlısı gibi kullanmak
- Kullanılan nitel yaklaşımın metodolojik dayanağını belirtmemek
- Kodları tema olarak raporlamak
- Yalnızca konu başlıklarını tema olarak sunmak
- Katılımcı alıntılarını analiz yerine kullanmak
- Temaları yalnızca frekanslara göre önemli kabul etmek
- Araştırmacının analitik rolünü tamamen görünmez kılmak
- MAXQDA veya NVivo'nun “analizi yaptığı” izlenimini vermek
- Her nitel çalışmada kodlayıcılar arası kappa hesaplamak
- Her nitel çalışmada katılımcı doğrulamasını zorunlu kabul etmek
- “Doygunluğa ulaşıldı” ifadesini gerekçesiz kullanmak
- Analize uymayan aykırı ifadeleri dışlamak
- Temellendirilmiş kuramda yalnızca kodlama yapıp kuramsal geliştirme aşamasına geçmemek
- Fenomenolojik çalışmada herhangi bir tematik analizi otomatik olarak fenomenolojik analiz olarak adlandırmak
- AI destekli analiz kullanıldığı halde bunu raporlamamak
Göndermeden Önce Kontrol Edin
- Nitel analiz yaklaşımının adı açık biçimde belirtilmiş mi?
- Seçilen analiz araştırma sorusu ve nitel desenle uyumlu mu?
- Transkripsiyon ve veri hazırlama süreci açıklanmış mı?
- Kodların nasıl geliştirildiği belirtilmiş mi?
- Kategori veya temaların nasıl oluşturulduğu açıklanmış mı?
- Tümevarımsal, tümdengelimsel veya karma yaklaşım açık mı?
- Analize katılan araştırmacıların rolleri açıklanmış mı?
- Yazılım kullanılmışsa işlevi doğru tanımlanmış mı?
- Refleksivite uygun biçimde ele alınmış mı?
- Doygunluk kullanıldıysa nasıl değerlendirildiği açıklanmış mı?
- Kalite stratejileri seçilen metodolojiyle uyumlu mu?
- Katılımcı alıntıları temaları destekliyor ancak analizin yerine geçmiyor mu?
- Aykırı veya negatif örnekler gerektiğinde değerlendirilmiş mi?
- Katılımcı gizliliği alıntılarda korunmuş mu?
