Bilimsel Makalede Özet ve Abstract Nasıl Yazılır?
Bilimsel makalenin öz bölümü, çalışmanın amacını, yöntemini, öne çıkan bulgularını ve ulaşılan sonucu kısa ve anlaşılır biçimde sunar. Pek çok okuyucu makalenin tamamını okuyup okumayacağına önce öz bölümüne bakarak karar verir.
Öz Kaç Kelime Olmalı?
SAER Journal'a gönderilen makalelerde öz genel olarak 150–300 kelime arasında hazırlanmalıdır. Çalışmanın türüne ve disipline göre yapılandırılmış veya yapılandırılmamış özet kullanılabilir.
Her makalede 3–6 anahtar kelime verilmelidir. Türkçe ve Arapça makalelerde İngilizce başlık, abstract ve keywords de sunulmalıdır.
Özde Hangi Bilgiler Yer Almalı?
İyi hazırlanmış bir öz, okuyucunun şu dört soruya cevap bulmasını sağlamalıdır:
- Amaç: Bu çalışma neden yapıldı ve hangi soruya cevap arıyor?
- Yöntem: Araştırma nasıl gerçekleştirildi?
- Bulgular: En önemli sonuçlar nelerdir?
- Sonuç: Bulgular ne söylüyor ve çalışma alana ne katıyor?
Önerilen Yazım Sırası
Öz yazarken aşağıdaki akış çoğu çalışma için yeterince açık ve işlevseldir:
Konu ve amaç → Yöntem → Öne çıkan bulgular → Sonuç ve katkı
1. Amaç
Araştırmanın problemi ve amacı kısa biçimde açıklanmalıdır. Öz bölümünde uzun bir literatür özeti ya da ayrıntılı kuramsal tartışma yapılması gerekmez.
Örnek: Bu araştırmanın amacı, X değişkeninin Y üzerindeki etkisini incelemektir.
2. Yöntem
Araştırmanın deseni, çalışma grubu veya örneklemi, veri toplama yöntemi ve analiz yaklaşımı kısaca belirtilmelidir.
Örnek: Kesitsel tasarımdaki araştırma 385 katılımcıyla yürütülmüş ve veriler regresyon analizi kullanılarak incelenmiştir.
3. Bulgular
Çalışmanın en önemli sonuçları doğrudan verilmelidir. Özün sınırlı alanı nedeniyle tüm analiz sonuçlarını veya tablo ayrıntılarını buraya taşımak gerekli değildir.
Örnek: Bulgular, X'in Y'yi pozitif ve anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir.
4. Sonuç
Araştırmadan ulaşılan çıkarım ve çalışmanın bilimsel ya da uygulamaya dönük katkısı kısa biçimde ifade edilmelidir. Makalenin ana metninde yer almayan yeni bir bulgu veya iddia özde sunulmamalıdır.
Araştırma Türüne Göre Öz Yazımı
Nicel Araştırmalarda
Amaç, araştırma deseni, örneklem, analiz yöntemi, öne çıkan istatistiksel bulgular ve sonuç verilmelidir.
Nitel Araştırmalarda
Araştırma amacı, kullanılan nitel yaklaşım, katılımcılar, veri toplama ve analiz yöntemi, öne çıkan tema veya bulgular ve çalışmanın ulaştığı sonuç belirtilmelidir.
Sistematik Derlemelerde
Araştırma sorusu, taranan veri kaynakları, dahil etme ölçütleri, incelemeye alınan çalışma sayısı, öne çıkan bulgular ve genel sonuç belirtilmelidir.
Olgu Sunumlarında
Olgunun ayırt edici yönü, neden önemli olduğu, uygulanan değerlendirme veya müdahale, ulaşılan sonuç ve olgunun bilimsel ya da uygulamaya dönük önemi özetlenmelidir.
Yapılandırılmış ve Yapılandırılmamış Özet
Bazı disiplinlerde öz; Amaç, Yöntem, Bulgular ve Sonuç gibi alt başlıklarla yapılandırılmış biçimde hazırlanabilir.
Diğer alanlarda aynı bilgiler tek ve bütünlüklü bir paragraf içinde yapılandırılmamış biçimde sunulabilir.
Her iki durumda da öz, çalışmanın içeriğini doğru ve dengeli biçimde temsil etmelidir.
Abstract Yazarken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Abstract, Türkçe özün kelime kelime çevirisi olmak zorunda değildir; ancak aynı bilimsel bilgiyi ve aynı bulguları aktarmalıdır.
İngilizce abstract hazırlanırken akademik dilin açık, doğal ve tutarlı olmasına dikkat edilmelidir. Alan terminolojisi doğru kullanılmalı; Türkçeden doğrudan çevrildiğinde yapay veya bozuk duran cümleler yeniden kurulmalıdır.
Anahtar Kelimeler Nasıl Seçilir?
Anahtar kelimeler makalenin konusunu, öne çıkan kavramlarını, değişkenlerini, yöntemini veya çalışma alanını yansıtmalıdır.
Yalnızca makale başlığındaki sözcükleri tekrar etmek yerine, çalışmanın akademik veri tabanlarında bulunabilirliğini artırabilecek ilgili terimler tercih edilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Öz bölümünü uzun bir giriş paragrafına dönüştürmek
- Amaç cümlesini açık biçimde vermemek
- Yöntemi hiç belirtmemek
- “Anlamlı sonuçlar bulunmuştur” gibi belirsiz ifadeler kullanmak
- Tüm istatistiksel sonuçları öz içerisine taşımak
- Makalenin ana metninde bulunmayan sonuçlara özde yer vermek
- Kaynak ve uzun alıntılar kullanmak
- Gereksiz kısaltmalara yer vermek
Göndermeden Önce Kontrol Edin
- Öz 150–300 kelime arasında mı?
- Araştırmanın amacı açık mı?
- Yöntem kısaca açıklanmış mı?
- En önemli bulgular verilmiş mi?
- Sonuç çalışmanın bulgularıyla uyumlu mu?
- 3–6 anahtar kelime eklenmiş mi?
- Türkçe veya Arapça makale ise İngilizce abstract hazırlanmış mı?
