Bilimsel makalenin öz bölümü, çalışmanın amacını, yöntemini, temel bulgularını ve sonucunu kısa ve anlaşılır biçimde sunar. Okuyucuların makalenin tamamını okuyup okumayacağına karar vermesinde öz bölümü önemli bir rol oynar.
Öz Kaç Kelime Olmalı?
SAER Journal'a gönderilen makalelerde öz genel olarak 150–300 kelime arasında hazırlanmalıdır. Çalışmanın türüne ve disipline göre yapılandırılmış veya yapılandırılmamış özet kullanılabilir.
Her makalede 3–6 anahtar kelime verilmelidir. Türkçe ve Arapça makalelerde İngilizce başlık, abstract ve keywords de sunulmalıdır.
Özde Hangi Bilgiler Yer Almalı?
İyi hazırlanmış bir öz, okuyucuya aşağıdaki dört sorunun cevabını vermelidir:
- Amaç: Bu çalışma neden yapıldı ve hangi soruya cevap arıyor?
- Yöntem: Araştırma nasıl gerçekleştirildi?
- Bulgular: En önemli sonuçlar nelerdir?
- Sonuç: Bulguların temel anlamı ve katkısı nedir?
Önerilen Yazım Sırası
Öz yazarken aşağıdaki basit akış kullanılabilir:
Konu ve amaç → Yöntem → Temel bulgular → Sonuç ve katkı
1. Amaç
Araştırmanın problemi ve amacı kısa biçimde açıklanmalıdır. Uzun bir literatür özeti veya ayrıntılı teorik açıklama yapılmamalıdır.
Örnek: Bu araştırmanın amacı, X değişkeninin Y üzerindeki etkisini incelemektir.
2. Yöntem
Araştırmanın deseni, çalışma grubu veya örneklemi, temel veri toplama yöntemi ve analiz yaklaşımı kısaca belirtilmelidir.
Örnek: Kesitsel tasarımdaki araştırma 385 katılımcıyla yürütülmüş ve veriler regresyon analizi kullanılarak incelenmiştir.
3. Bulgular
Çalışmanın en önemli sonuçları doğrudan verilmelidir. Öz bölümünün sınırlı alanı nedeniyle tüm analiz sonuçlarının veya tabloların ayrıntılı biçimde aktarılması gerekli değildir.
Örnek: Bulgular, X'in Y'yi pozitif ve anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir.
4. Sonuç
Araştırmanın temel çıkarımı ve bilimsel veya uygulamalı katkısı kısa biçimde ifade edilmelidir. Sonuç bölümünde makalede raporlanmayan yeni bir bulgu veya iddia sunulmamalıdır.
Araştırma Türüne Göre Öz Yazımı
Nicel Araştırmalarda
Amaç, araştırma deseni, örneklem, temel analiz yöntemi, önemli istatistiksel bulgular ve sonuç verilmelidir.
Nitel Araştırmalarda
Araştırma amacı, kullanılan nitel yaklaşım, katılımcılar, veri toplama ve analiz yöntemi, temel temalar veya bulgular ve çalışmanın ana sonucu belirtilmelidir.
Sistematik Derlemelerde
Araştırma sorusu, taranan veri kaynakları, dahil etme ölçütleri, incelemeye alınan çalışma sayısı, temel bulgular ve genel sonuç belirtilmelidir.
Olgu Sunumlarında
Olgunun temel özelliği, neden önemli olduğu, uygulanan değerlendirme veya müdahale, temel sonuç ve olgunun bilimsel ya da uygulamalı önemi özetlenmelidir.
Yapılandırılmış ve Yapılandırılmamış Özet
Bazı disiplinlerde öz; Amaç, Yöntem, Bulgular ve Sonuç gibi alt başlıklarla yapılandırılmış biçimde hazırlanabilir.
Diğer alanlarda aynı bilgiler tek bir bütünlüklü paragraf içerisinde yapılandırılmamış biçimde sunulabilir.
Her iki durumda da özün çalışmanın temel içeriğini doğru ve dengeli biçimde temsil etmesi gerekir.
Abstract Yazarken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Abstract, Türkçe özün kelime kelime çevirisi olmak zorunda değildir; ancak aynı bilimsel bilgiyi ve aynı bulguları içermelidir.
İngilizce abstract hazırlanırken akademik dilin açık, doğal ve tutarlı olmasına dikkat edilmelidir. Alan terminolojisi doğru kullanılmalı ve Türkçeden doğrudan çevrildiğinde anlam bozukluğu oluşturabilecek ifadeler gözden geçirilmelidir.
Anahtar Kelimeler Nasıl Seçilir?
Anahtar kelimeler makalenin konusu, temel kavramları, değişkenleri, yöntemini veya çalışma alanını temsil etmelidir.
Yalnızca makale başlığındaki sözcüklerin tekrar edilmesi yerine, çalışmanın akademik veri tabanlarında bulunabilirliğini artırabilecek ilgili terimler tercih edilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Öz bölümünü uzun bir giriş paragrafına dönüştürmek
- Amaç cümlesini açık biçimde vermemek
- Yöntemi hiç belirtmemek
- “Anlamlı sonuçlar bulunmuştur” gibi belirsiz ifadeler kullanmak
- Tüm istatistiksel sonuçları öz içerisine taşımak
- Makalenin ana metninde bulunmayan sonuçlara özde yer vermek
- Kaynak ve uzun alıntılar kullanmak
- Gereksiz kısaltmalara yer vermek
Göndermeden Önce Kontrol Edin
- Öz 150–300 kelime arasında mı?
- Araştırmanın amacı açık mı?
- Yöntem kısaca açıklanmış mı?
- En önemli bulgular verilmiş mi?
- Sonuç çalışmanın bulgularıyla uyumlu mu?
- 3–6 anahtar kelime eklenmiş mi?
- Türkçe veya Arapça makale ise İngilizce abstract hazırlanmış mı?
