Bilimsel Makalede Sonuç Bölümü Nasıl Yazılır?

Sonuç Bölümü Ne Yapmalıdır?

Okuyucu Sonuç bölümünü tamamladığında şu soruların yanıtını görebilmelidir:

• Araştırmadan hangi ana sonuca ulaşılmıştır?
• Bu sonuç araştırma amacıyla nasıl ilişkilidir?
• Çalışmanın bilimsel veya uygulamaya dönük katkısı nedir?
• Bulgular hangi çıkarımlara izin vermektedir?
• Gelecek araştırmalar veya uygulamalar açısından hangi noktalar öne çıkmaktadır?

Sonuç Bölümüne Nasıl Başlanmalıdır?

Bölüme, araştırmanın ulaştığı sonucu doğrudan ifade ederek başlanabilir. Giriş bölümündeki problem veya araştırma amacı uzun biçimde yeniden anlatılmamalıdır.

Örnek: Bu çalışma, X'in Y üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunduğunu ve bu ilişkinin Z değişkenine göre farklılaştığını göstermektedir.

1. En Önemli Bulguyu Kısa Biçimde Özetleyin

Sonuç bölümünde yalnızca araştırmanın en önemli bulgularına yer verilmelidir. Tüm istatistiksel değerleri, tabloları veya alt analizleri yeniden sunmak gerekli değildir; ayrıntılı sonuçlar Bulgular bölümünde kalmalıdır.

2. Araştırma Amacına Doğrudan Cevap Verin

Sonuç bölümü, çalışmanın başlangıçta ortaya koyduğu soruya veya amaca açık bir cevap vermelidir. Okuyucu, “Bu araştırmadan ne öğrendik?” sorusunun yanıtını kolayca görebilmelidir.

3. Çalışmanın Katkısını Somutlaştırın

Araştırmanın bilimsel, kuramsal, yöntemsel, klinik, teknik, toplumsal veya uygulamaya dönük katkısı kısa ve somut biçimde ifade edilebilir.

“Bu çalışma literatüre katkı sağlamaktadır” gibi genel ifadeler yerine katkının tam olarak nerede ortaya çıktığı belirtilmelidir.

Örnek: Bulgular, daha önce sınırlı biçimde incelenmiş olan X ve Y arasındaki ilişkiye ilişkin yeni kanıt sunmaktadır.

4. Uygulama Açısından Anlamını Belirtin

Araştırma sonuçlarının uygulama açısından bir karşılığı varsa, bunun kimler için ve hangi koşullarda önemli olduğu kısa biçimde vurgulanabilir. Sağlık, sosyal hizmet, eğitim, mühendislik, yönetim, teknoloji, politika veya başka bir alana yönelik öneriler yalnızca bulguların desteklediği sınırlar içinde verilmelidir.

5. Gelecek Araştırmalar İçin Ölçülü Öneriler Verin

“Bu konuda daha fazla çalışma yapılmalıdır” gibi genel bir cümle yerine, hangi örneklemde, hangi değişkenle, hangi yöntemle veya hangi tasarımla yeni araştırmaya ihtiyaç olduğu belirtilmelidir.

Sonuç Bölümü Ne Kadar Uzun Olmalıdır?

Bütün çalışmalar için geçerli sabit bir kelime veya paragraf sayısı yoktur.

Bununla birlikte Sonuç bölümü genel olarak kısa ve odaklı tutulmalıdır. Çalışmanın kapsamına göre birkaç paragraf çoğu makale için yeterlidir. Bu bölümün yeni bir Tartışma bölümüne dönüşmemesine dikkat edilmelidir.

Sonuç Bölümünde Yeni Bilgi Verilebilir mi?

Sonuç bölümünde daha önce Bulgular veya Tartışma bölümlerinde yer almayan yeni bir analiz, veri ya da bilimsel iddia sunulmamalıdır. Buradaki değerlendirme, makalenin önceki bölümlerinde ortaya konulan kanıtlara dayanmalıdır.

Sonuç ile Tartışma Arasındaki Fark Nedir?

Tartışma, bulguların nedenlerini, literatürle ilişkisini, benzerlik ve farklılıkları ve olası açıklamaları ayrıntılı biçimde ele alır.

Sonuç ise çalışmadan çıkarılabilecek ana mesajı daha kısa ve doğrudan biçimde sunar. Başka bir ifadeyle, Tartışma bulguları anlamlandırır; Sonuç ise okuyucunun makaleden yanında götürmesi gereken mesajı netleştirir.

Araştırma Türüne Göre Sonuç Bölümü

Nicel Araştırmalarda

İlişki, fark, etki veya model sonucu kısa biçimde özetlenmeli ve araştırma soruları ya da hipotezlerle ilişkilendirilmelidir. İstatistiksel değerlerin tamamını yeniden vermek yerine bulgunun anlamı vurgulanmalıdır.

Nitel Araştırmalarda

Ortaya çıkan tema ve anlam örüntülerinin birlikte ne anlattığı ifade edilmelidir. Sonuç bölümü, tema listesini tekrar eden bir özet olmamalıdır.

Sistematik Derleme ve Meta-Analizlerde

Mevcut kanıtların genel yönü, kanıtın gücü ve araştırma sorusuna verilebilecek cevap kısa biçimde belirtilmelidir. Kanıt sınırlı, heterojen veya düşük kaliteli ise sonuç cümleleri bu belirsizliği açıkça yansıtmalıdır.

Sonuç Bölümünde Sık Yapılan Hatalar

• Bulgular bölümündeki tüm sonuçları yeniden yazmak
• Tartışma bölümünü tekrar etmek
• Yeni veri veya analiz sunmak
• Araştırmanın desteklemediği güçlü genellemeler yapmak
• Nedensellik göstermeyen çalışmalarda nedensel sonuçlara ulaşmak
• “Literatüre katkı sağlamaktadır” gibi belirsiz ifadeler kullanmak
• Çalışmanın ana mesajını açık biçimde söylememek
• Araştırmanın kapsamını aşan politika veya uygulama önerileri vermek
• Sonuç bölümünü gereksiz derecede uzun tutmak

Sonuç Yazarken Kullanılabilecek Akış

Kısa bir Sonuç bölümü için aşağıdaki sıra yararlı olabilir:

En önemli bulgu → Araştırma sorusuna cevap → Bilimsel / uygulamalı katkı → Varsa somut öneri

Bu yapı her çalışma için aynı biçimde kullanılmak zorunda değildir; amaç Sonuç bölümünün kısa, tutarlı ve araştırmanın kanıtlarıyla sınırlı kalmasını sağlamaktır.

Göndermeden Önce Kontrol Edin

• Sonuç, araştırmanın en önemli bulgusunu açık biçimde ifade ediyor mu?
• Araştırma amacına veya sorusuna doğrudan cevap veriliyor mu?
• Çalışmanın katkısı somut biçimde açıklanmış mı?
• Yeni veri veya analiz eklenmiş mi?
• Sonuçlar araştırma tasarımının izin verdiği sınırlar içinde yorumlanmış mı?
• Öneriler bulgularla destekleniyor mu?
• Gereksiz tekrarlar çıkarılmış mı?
• Okuyucu makalenin ana mesajını birkaç cümlede anlayabiliyor mu?