Bilimsel Makalede Tablo ve Şekil Nasıl Hazırlanır?

Tablo mu, Şekil mi Kullanmalısınız?

Karar verirken bilginin hangi biçimde daha kolay anlaşılacağını düşünün.

• Tablo: Kesin sayısal değerler, kategoriler, karşılaştırmalar ve ayrıntılı sonuçlar için uygundur.
• Şekil: Eğilimler, ilişkiler, dağılımlar, modeller, süreçler ve görsel örüntüler için uygundur.

Aynı bilgiyi hem tablo hem şekil olarak tekrar sunmak çoğu zaman gerekli değildir. Veriyi en açık ve ekonomik biçimde gösteren seçenek tercih edilmelidir.

Tablolar Nasıl Hazırlanmalıdır?

Her tablo, ana metin okunmadan da mümkün olduğunca anlaşılabilir olmalıdır. Tablo numarası, başlığı, satır ve sütun adları ile gerekli notlar okuyucuya yeterli bağlam sağlamalıdır.

1. Tabloları Sırayla Numaralandırın

Tablolar metinde ilk göründükleri sıraya göre Tablo 1, Tablo 2, Tablo 3 biçiminde numaralandırılmalıdır.

Örnek: Katılımcıların demografik özellikleri Tablo 1'de sunulmuştur.

2. Açıklayıcı Bir Başlık Yazın

Başlık, tablonun ne gösterdiğini tek başına anlaşılabilir kılmalıdır. “Sonuçlar” veya “Analizler” gibi belirsiz ifadelerden kaçının.

Zayıf: Tablo 2. Sonuçlar

Daha iyi: Tablo 2. Dijital Liderlik ile Dijital Dönüşüm Arasındaki Regresyon Analizi Sonuçları

3. Gereksiz Bilgiyi Ayıklayın

Yalnızca araştırma sorusunu veya bulguyu anlamak için gerekli bilgiler tabloya alınmalıdır. Çok geniş tablolar gerektiğinde bölünebilir veya ek materyal olarak sunulabilir.

4. Ondalık Basamaklarda Tutarlı Olun

Benzer türdeki değerlerde ondalık basamak sayısı mümkün olduğunca aynı tutulmalıdır. Gereğinden fazla ondalık basamak, sonucun doğruluğunu artırmaz; yalnızca okunabilirliği azaltır.

5. Kısaltmaları ve Sembolleri Açıklayın

Herkes tarafından bilinmeyen kısaltmalar ve semboller tablo altında açıklanmalıdır.

Örnek: Not. SD = standart sapma; CI = güven aralığı.

6. İstatistiksel Anlamlılığı Açık Gösterin

Yıldız veya başka semboller kullanılıyorsa anlamları tablo altında belirtilmelidir.

Örnek: *p < .05, **p < .01, ***p < .001.

Uygun olduğunda yalnızca sembol yerine gerçek p değerlerinin de raporlanması tercih edilebilir.

7. Aşırı Biçimlendirmeden Kaçının

Gereksiz dikey çizgiler, yoğun gölgelendirme, çok sayıda renk ve dekoratif biçimlendirmeler tabloyu daha bilimsel göstermez. Sade düzen çoğu zaman daha okunabilirdir.

Tablodaki Bilgiler Metinde Tekrar Edilmeli mi?

Tablodaki bütün değerlerin ana metinde yeniden yazılması gerekli değildir.

Metinde araştırma açısından dikkat çeken sonuç vurgulanmalı, ayrıntılı değerler için okuyucu tabloya yönlendirilmelidir.

Şekil Nedir?

Grafikler, diyagramlar, akış şemaları, modeller, haritalar, fotoğraflar, çizimler ve benzeri görsel materyaller genel olarak şekil kapsamında değerlendirilebilir.

Şekiller Nasıl Hazırlanmalıdır?

1. Şekilleri Ardışık Numaralandırın

Şekiller metinde ilk kullanıldıkları sıraya göre Şekil 1, Şekil 2, Şekil 3 biçiminde numaralandırılmalı ve metin içinde açıkça anılmalıdır.

2. Başlığı Açıklayıcı Yazın

Şekil başlığı, görselin neyi gösterdiğini açıkça anlatmalıdır. SAER Journal'da şekil numarası ve başlığı şeklin altında sunulabilir.

3. Okunabilirliği Kontrol Edin

Eksen başlıkları, veri etiketleri ve açıklamalar makale sayfasına yerleştirildiğinde rahatça okunabilmelidir. Bir şekil yalnızca büyük ekranda yakınlaştırıldığında okunabiliyorsa yayın için uygun olmayabilir.

4. Eksenleri ve Ölçü Birimlerini Belirtin

Grafiklerde eksenlerin neyi temsil ettiği ve kullanılan ölçü birimleri açıkça belirtilmelidir. Ölçeklerin okuyucuyu yanıltacak biçimde değiştirilmesinden kaçınılmalıdır.

5. Rengi İşlevsel Kullanın

Renk yalnızca estetik amaçla değil, veriyi ayırt etmeyi kolaylaştırmak için kullanılmalıdır. Görselin gri tonlamada ve farklı renk görme özelliklerine sahip okuyucular için de anlaşılabilir kalmasına dikkat edilmelidir.

6. Görsel Kalitesini Kontrol Edin

Bulanık, düşük çözünürlüklü, ekran görüntüsü biçimindeki veya yazıları pikselleşmiş görseller kullanılmamalıdır. Kabul sonrası üretim aşamasında yüksek çözünürlüklü özgün dosyalar ayrıca istenebilir.

Grafik Türü Nasıl Seçilmelidir?

• Çubuk grafik: Kategoriler veya gruplar arasındaki karşılaştırmalar
• Çizgi grafik: Zamana bağlı değişim ve eğilimler
• Dağılım grafiği: İki sürekli değişken arasındaki ilişki
• Kutu grafiği: Dağılım, medyan ve aykırı değerlerin gösterimi
• Akış diyagramı: Süreç, seçim veya araştırma akışı

Üç boyutlu grafikler, dekoratif efektler ve veri okumayı güçleştiren görsel unsurlar bilimsel bir gereklilik yoksa kullanılmamalıdır.

Araştırma Türüne Göre Tablo ve Şekil Kullanımı

Nitel Araştırmalar

Tema ve alt temalar tablolarla özetlenebilir; kavramsal modeller, ilişki ağları veya süreçler şekillerle gösterilebilir. Ancak görseller analitik açıklamanın yerini almamalıdır.

Sistematik Derlemeler

Dahil edilen çalışmaların özelliklerini özetleyen tablolar, yanlılık değerlendirmeleri ve çalışma seçim sürecini gösteren akış diyagramları sıklıkla kullanılır. PRISMA kullanılan çalışmalarda uygun PRISMA akış diyagramına yer verilebilir.

Meta-Analizler

Forest plot, funnel plot ve diğer görseller analiz planına göre kullanılabilir. Etki ölçütleri, güven aralıkları ve diğer istatistiksel bilgiler açık biçimde tanımlanmalıdır.

Başka Bir Kaynaktan Alınan Tablo veya Şekiller

Başka bir çalışmadan alınan, uyarlanan veya yeniden oluşturulan tablo ve şekillerde özgün kaynak belirtilmelidir.

Telif hakkıyla korunan materyalin yeniden kullanımı için gerekli izinlerin alınması yazarların sorumluluğundadır. Bir görsel üzerinde değişiklik yapılmış olması, kaynak gösterme gerekliliğini ortadan kaldırmaz.

Başlıklar ve Yerleşim Nasıl Olmalı?

Genel SAER düzeninde:

• Tablo numarası ve başlığı: tablonun üzerinde
• Tablo açıklaması ve notları: tablonun altında
• Şekil: ilgili konumda
• Şekil numarası ve başlığı: şeklin altında

Disiplinin yerleşik başka bir raporlama standardı varsa, kullanılan sistem makale boyunca tutarlı olmak koşuluyla uygulanabilir.

Tablo ve Şekiller Metinde Nereye Yerleştirilmeli?

İlk gönderimde tablo ve şekillerin ana metin içinde, ilk kez anıldıkları bölüme mümkün olduğunca yakın yerleştirilmesi önerilir. Bu düzen, hakem ve editörün metin ile görsel arasında sürekli geçiş yapmasını önler.

Kaynak Nasıl Gösterilmelidir?

Yazarın kendi araştırma verilerinden üretilen özgün tablo ve şekiller için genellikle ayrıca kaynak gösterilmesi gerekmez.

Başka bir kaynaktan alınan veya uyarlanan materyalde ise kullanılan atıf sistemine uygun kaynak belirtilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Aynı veriyi hem tablo hem grafik olarak tekrar sunmak
• Tablodaki bütün değerleri metinde yeniden yazmak
• Tablo veya şekle metin içinde hiç atıf yapmamak
• Açıklayıcı olmayan başlıklar kullanmak
• Kısaltmaları açıklamamak
• Gereğinden fazla ondalık basamak kullanmak
• Düşük çözünürlüklü görseller eklemek
• Eksen veya ölçü birimlerini belirtmemek
• Dekoratif fakat bilimsel olarak gereksiz grafikler kullanmak
• Başka kaynaktan alınmış görseli kaynak göstermeden kullanmak
• Tablo ve şekilleri gereğinden fazla bilgiyle doldurmak

Göndermeden Önce Kontrol Edin

• Tüm tablo ve şekiller sırasıyla numaralandırılmış mı?
• Her tablo ve şekle metin içinde atıf yapılmış mı?
• Başlıklar görselin içeriğini tek başına anlaşılır kılıyor mu?
• Kısaltmalar ve semboller açıklanmış mı?
• Tablodaki gereksiz bilgiler çıkarılmış mı?
• Ondalık basamaklar tutarlı mı?
• Şekiller yeterince net ve okunabilir mi?
• Eksenler ve ölçü birimleri belirtilmiş mi?
• Alınan veya uyarlanan materyallerin kaynakları verilmiş mi?
• Gerekli telif izinleri alınmış mı?