Vancouver Kaynak Gösterme ve Kaynakça Rehberi

Vancouver Sistemi Nasıl Çalışır?

Sistem iki unsurun birbiriyle uyumlu işlemesine dayanır:

• Metin içi atıf: Kaynağın metinde ilk kez kullanıldığı sıraya göre verilen numara.
• Kaynakça: Metindeki numaralarla eşleşen ve kullanım sırasına göre düzenlenen bibliyografik liste.

APA gibi yazar-tarih sistemlerinden farklı olarak Vancouver kaynakçası alfabetik değil, metindeki ilk kullanım sırasına göre düzenlenir.

Metin İçi Atıf Nasıl Yapılır?

Bir kaynak ilk kez kullanıldığında numara verilir. Dergiye bağlı olarak bu numara parantez, köşeli parantez veya üst simge biçiminde gösterilebilir.

Örnek: Sağlık okuryazarlığı sağlık hizmetlerinden yararlanma davranışlarıyla ilişkili olabilir. (1)

Alternatif gösterim: [1]

Hangi biçim seçilmişse makale boyunca aynı biçim tutarlı olarak sürdürülmelidir.

Aynı Kaynağa Yeniden Atıf

Bir kaynak daha önce kullanılmışsa yeni bir numara verilmez. İlk kullanımda aldığı numara tekrar kullanılır. Örneğin ilk kullanımda (3) olarak gösterilen bir kaynak daha sonraki atıflarda da (3) olarak kalır.

Birden Fazla Kaynağa Aynı Anda Atıf

Bir ifadeyi birden fazla kaynak destekliyorsa numaralar birlikte verilebilir.

Örnek: (2,4,7)

Ardışık kaynaklar için, kullanılan stile göre sayı aralığı tercih edilebilir.

Örnek: (3-6)

Kaynak Numaraları Nasıl Belirlenir?

Numaralandırma yazar adına, yayın yılına veya kaynak türüne göre yapılmaz. Esas alınan ölçüt, kaynağın ana metinde ilk kez görüldüğü sıradır.

Kaynakça Nasıl Sıralanır?

Kaynakça alfabetik değildir. Kaynaklar metinde aldıkları numaraya göre sıralanır:

1. ...
2. ...
3. ...

Metindeki numaralar ile kaynakça sırası birebir eşleşmelidir.

Yazar İsimleri Nasıl Yazılır?

Vancouver stilinde yazarların soyadı ve adlarının baş harfleri kullanılır. Baş harfler arasında genellikle nokta bulunmaz.

Örnek: Yilmaz A, Demir B, Kaya C.

Kaç yazardan sonra et al. kullanılacağı, kullanılan Vancouver uygulamasına veya hedef derginin kurallarına göre değişebilir.

Dergi Makalesi Nasıl Kaynak Gösterilir?

Genel yapı:

Yazar(lar). Makale başlığı. Dergi Kısaltması. Yıl;Cilt(Sayı):Sayfa aralığı.

Örnek:
Yilmaz A, Demir B. Health literacy and access to health services among adults. J Public Health Res. 2024;13(2):145-152.

Dergi Adları Nasıl Yazılır?

Dergi adları çoğu zaman standartlaştırılmış kısaltmalarıyla verilir. Biyomedikal yayınlarda NLM Catalog veya MEDLINE'da kullanılan kısaltmalar esas alınabilir. Resmî bir kısaltma yoksa hedef derginin veya kullanılan stilin uygulaması izlenmelidir.

DOI Nasıl Gösterilir?

DOI bilgisi varsa kaynak kaydına eklenmesi önerilir.

Örnek:
Yilmaz A, Demir B. Health literacy and access to health services among adults. J Public Health Res. 2024;13(2):145-152. doi:10.0000/example.

Bazı uygulamalarda DOI URL biçiminde de verilebilir. Seçilen biçim makale boyunca tutarlı olmalıdır.

Sayfa Numarası Yerine Makale Numarası

Elektronik dergilerde sayfa aralığı yerine makale numarası veya e-location kullanılabilir. Bu durumda derginin verdiği tanımlayıcı kaynak kaydında gösterilir.

Kitap Nasıl Kaynak Gösterilir?

Genel yapı:

Yazar(lar). Kitap adı. Baskı. Yayın yeri: Yayıncı; Yıl.

Örnek:
Yilmaz A. Clinical research methods. 2nd ed. London: Academic Press; 2024.

Editörlü Kitap ve Kitap Bölümü

Editörlü kitap örneği:
Demir B, Kaya C, editors. Contemporary health research. New York: Academic Press; 2024.

Kitap bölümü için genel yapı:

Bölüm yazarı. Bölüm başlığı. In: Editör(ler), editor(s). Kitap adı. Yayın yeri: Yayıncı; Yıl. p. xx-xx.

Tez ve Doktora Çalışmaları

Genel yapı:

Yazar. Tez başlığı [tez türü]. Şehir: Üniversite; Yıl.

Web Sitesi Nasıl Kaynak Gösterilir?

Çevrim içi kaynaklarda mümkün olduğunda yazar veya kurum adı, sayfa başlığı, internet bilgisi, yayın veya güncelleme tarihi, erişim tarihi ve URL verilir.

Genel yapı:
Kurum veya Yazar. Sayfa başlığı [Internet]. Yer: Yayıncı; tarih [cited yıl ay gün]. Available from: URL

Örnek:
World Health Organization. Universal health coverage [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2026 Sep 10]. Available from: https://www.who.int/

Kurumsal Raporlar ve Klinik Rehberler

Kurumsal raporlarda kurum adı, rapor başlığı, yayın yeri, yayıncı ve yıl bilgileri kullanılır; çevrim içi raporlarda erişim bilgileri ve URL eklenebilir.

Klinik uygulama rehberlerinde yayımlayan kurum, kurul veya uzman grubu yazar olarak gösterilebilir.

Konferans, Haber, Veri Seti ve Yazılım

Konferans bildirisi: Yayımlanma durumuna göre proceedings veya kitap bölümü benzeri biçimde düzenlenebilir.

Haber kaynağı: Yalnızca araştırma açısından gerçekten gerekli olduğunda ve uygun Vancouver biçimiyle kullanılmalıdır.

Veri seti: Yazar veya kurum, veri seti adı, sürüm, yıl, repository ve DOI/URL bilgileri gerektiğinde kayda eklenebilir.

Yazılım: Araştırma yönteminin önemli bir parçasıysa geliştiricinin önerdiği atıf biçimi kullanılabilir; sürüm, geliştirici, yıl ve erişim bilgileri eklenebilir.

Doğrudan Alıntı ve İkincil Kaynak Kullanımı

Doğrudan alıntıda ilgili kaynak numarası verilmeli, gerektiğinde sayfa numarası da eklenmelidir.

Mümkün olduğunda özgün araştırma okunmalı ve doğrudan ona atıf yapılmalıdır. Başka bir yayında aktarılan çalışmayı, özgün kaynak okunmuş gibi göstermekten kaçınılmalıdır.

Kaynak Yönetim Programları ve Vancouver

Zotero, Mendeley, EndNote ve benzeri yazılımlar Vancouver biçiminde atıf ve kaynakça oluşturabilir.

Ancak kullanılan stil dosyasının hedeflenen dergi biçimiyle uyumlu olduğu kontrol edilmelidir. Özellikle:

• Yazar adları ve sırası
• Dergi kısaltması
• Yayın yılı
• Cilt ve sayı
• Sayfa veya makale numarası
• DOI
• Kaynak numaralarının sırası

Vancouver Stilinde Sık Yapılan Hatalar

• Kaynakçayı alfabetik sıraya göre düzenlemek
• Aynı kaynağa ikinci kez atıf yapıldığında yeni numara vermek
• Metindeki numaralar ile kaynakça listesini eşleştirmemek
• Dergi kısaltmalarını hatalı yazmak
• Yazar isimlerini yanlış biçimde vermek
• Sayfa, cilt veya yıl bilgisini eksik bırakmak
• DOI bilgisini yanlış yazmak
• Bir makalede farklı numaralandırma biçimlerini karıştırmak
• Kaynak yönetim programı çıktısını kontrol etmemek
• Okunmamış bir özgün kaynağa doğrudan atıf yapmış gibi görünmek

Numaralandırmayı Kısa Bir Örnekle Gösterelim

Ana metinde ilk kullanılan kaynak (1), ikinci kaynak (2), üçüncü kaynak (3) olur.

Daha sonra yeniden birinci kaynağa dönülürse yine (1) kullanılır.

1. Birinci kullanılan kaynağın tam künyesi.
2. İkinci kullanılan kaynağın tam künyesi.
3. Üçüncü kullanılan kaynağın tam künyesi.

Göndermeden Önce Vancouver Kontrol Listesi

• Kaynaklar ilk kullanım sırasına göre numaralandırılmış mı?
• Aynı kaynağın her kullanımında aynı numara korunmuş mu?
• Metindeki numaralar kaynakça ile tam olarak eşleşiyor mu?
• Kaynakça numara sırasına göre düzenlenmiş mi?
• Yazar adları doğru Vancouver biçiminde yazılmış mı?
• Dergi adlarının standart kısaltmaları kontrol edilmiş mi?
• Yıl, cilt, sayı ve sayfa bilgileri doğru mu?
• DOI veya çevrim içi erişim bilgileri doğrulanmış mı?
• Web kaynaklarında gerekli erişim tarihi verilmiş mi?
• Makalenin tamamında aynı numaralı atıf biçimi kullanılmış mı?