Sonuç bölümü araştırmanın ana mesajını kısa, açık ve doğrudan biçimde sunduğu bölümdür. Bu bölümde çalışmanın en önemli sonucu özetlenir, araştırmanın katkısı belirtilir ve gerektiğinde uygulama ya da gelecek araştırmalar için kısa önerilere yer verilir.
İyi bir Sonuç bölümü, Bulgular ve Tartışma bölümlerinde sunulan bilgileri tekrar etmek yerine okuyucuya çalışmadan çıkarılması gereken temel mesajı verir.
Sonuç Bölümünün Amacı Nedir?
Okuyucu Sonuç bölümünü tamamladığında aşağıdaki soruların yanıtlarını anlayabilmelidir:
- Araştırmanın temel sonucu nedir?
- Bu sonuç araştırma amacıyla nasıl ilişkilidir?
- Çalışmanın bilimsel veya uygulamalı katkısı nedir?
- Bulgular hangi temel çıkarımlara izin vermektedir?
- Gelecek araştırmalar veya uygulamalar açısından hangi noktalar önemlidir?
Sonuç Bölümüne Nasıl Başlanmalıdır?
Sonuç bölümüne araştırmanın temel bulgusunu veya genel sonucunu doğrudan ifade ederek başlanabilir.
Araştırmanın amacı yeniden uzun biçimde açıklanmamalı ve giriş bölümündeki problem tekrar edilmemelidir.
Örnek: Bu çalışma, X'in Y üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunduğunu ve bu ilişkinin Z değişkenine göre farklılaştığını göstermektedir.
1. Temel Bulguyu Kısa Biçimde Özetleyin
Sonuç bölümünde yalnızca araştırmanın en önemli bulguları yer almalıdır.
Tüm istatistiksel değerlerin, tabloların veya alt analizlerin yeniden sunulması gerekli değildir. Ayrıntılı sonuçlar Bulgular bölümünde kalmalıdır.
2. Araştırma Amacına Doğrudan Cevap Verin
Sonuç bölümü, araştırmanın başlangıçta ortaya koyduğu temel soruya veya amaca açık bir cevap vermelidir.
Okuyucu, çalışmanın sonunda "Bu araştırmadan ne öğrendik?" sorusunun yanıtını kolayca görebilmelidir.
3. Çalışmanın Katkısını Belirtin
Araştırmanın bilimsel, kuramsal, yöntemsel, klinik, teknik, toplumsal veya uygulamalı katkısı kısa ve somut biçimde ifade edilebilir.
"Bu çalışma literatüre katkı sağlamaktadır" gibi genel ifadeler yerine, katkının hangi noktada ortaya çıktığı belirtilmelidir.
Örnek: Bulgular, daha önce sınırlı biçimde incelenmiş olan X ve Y arasındaki ilişkiye ilişkin yeni kanıt sunmaktadır.
4. Uygulama Açısından Anlamını Belirtin
Araştırma sonuçlarının uygulama açısından anlamı varsa bu bölümde kısa biçimde vurgulanabilir.
Bu çıkarımlar sağlık, sosyal hizmet, eğitim, mühendislik, yönetim, teknoloji, politika, klinik uygulama veya çalışmanın ilgili olduğu başka bir alana yönelik olabilir.
Öneriler mutlaka araştırmanın gerçek bulgularına dayanmalıdır.
5. Gelecek Araştırmalar İçin Kısa Öneriler Verin
Çalışmanın ortaya çıkardığı yeni sorular varsa gelecek araştırmalara yönelik kısa ve somut öneriler sunulabilir.
"Bu konuda daha fazla çalışma yapılmalıdır" gibi genel bir ifade yerine hangi konuda, hangi örneklemde veya hangi yöntemle yeni araştırmaya ihtiyaç olduğu belirtilmelidir.
Sonuç Bölümü Ne Kadar Uzun Olmalıdır?
Sonuç bölümü için bütün çalışmalar açısından geçerli sabit bir kelime veya paragraf sayısı yoktur.
Ancak bu bölüm genel olarak kısa ve odaklı tutulmalıdır. Çalışmanın kapsamına bağlı olarak birkaç paragraf çoğu makale için yeterli olabilir.
Sonuç bölümünün yeni bir Tartışma bölümüne dönüşmesinden kaçınılmalıdır.
Sonuç Bölümünde Yeni Bilgi Verilebilir mi?
Sonuç bölümünde daha önce Bulgular veya Tartışma bölümlerinde yer almayan yeni bir analiz, veri veya bilimsel iddia sunulmamalıdır.
Bu bölüm, makalenin önceki bölümlerinde ortaya konulan kanıtlardan hareketle oluşturulan nihai değerlendirmeyi içermelidir.
Sonuç ve Tartışma Arasındaki Fark Nedir?
Tartışma bölümü bulguların nedenlerini, literatürle ilişkisini, benzerlik ve farklılıkları ve olası açıklamaları ayrıntılı biçimde ele alır.
Sonuç bölümü ise çalışmanın temel mesajını daha kısa ve doğrudan biçimde sunar.
Başka bir ifadeyle Tartışma, bulguların anlamını ayrıntılı olarak açıklar; Sonuç ise okuyucunun makaleden yanında götürmesi gereken temel mesajı özetler.
Nicel Araştırmalarda Sonuç Nasıl Yazılır?
Nicel araştırmalarda temel ilişki, fark, etki veya model sonucu kısa biçimde özetlenmeli ve araştırma soruları ya da hipotezlerle ilişkilendirilmelidir.
İstatistiksel değerlerin tamamının yeniden raporlanması yerine bulgunun temel anlamı vurgulanmalıdır.
Nitel Araştırmalarda Sonuç Nasıl Yazılır?
Nitel araştırmalarda çalışmadan ortaya çıkan temel temalar veya anlam örüntülerinin genel mesajı ifade edilmelidir.
Sonuç bölümünün tema listesini tekrar etmek yerine, bu temaların birlikte ne anlattığı açıklanmalıdır.
Sistematik Derleme ve Meta-Analizlerde Sonuç
Sistematik derleme ve meta-analizlerde mevcut kanıtların genel yönü, kanıtın gücü ve araştırma sorusuna verilebilecek temel cevap kısa biçimde belirtilmelidir.
Kanıtın sınırlı, heterojen veya düşük kaliteli olduğu durumlarda sonuç cümleleri bu belirsizliği yansıtmalıdır.
Sonuç Bölümünde Sık Yapılan Hatalar
- Bulgular bölümündeki tüm sonuçları yeniden yazmak
- Tartışma bölümünü tekrar etmek
- Yeni veri veya analiz sunmak
- Araştırmanın desteklemediği güçlü genellemeler yapmak
- Nedensellik göstermeyen çalışmalarda nedensel sonuçlara ulaşmak
- "Literatüre katkı sağlamaktadır" gibi belirsiz ifadeler kullanmak
- Çalışmanın temel mesajını açık biçimde söylememek
- Araştırmanın kapsamını aşan politika veya uygulama önerileri vermek
- Sonuç bölümünü gereksiz derecede uzun tutmak
Sonuç Bölümü İçin Pratik Yazım Formülü
Sonuç yazarken aşağıdaki basit yapı kullanılabilir:
Temel bulgu → Araştırma sorusuna cevap → Bilimsel / uygulamalı katkı → Varsa somut öneri
Örneğin:
1. cümle: Araştırmanın temel sonucunu belirtin.
2. cümle: Bu sonucun araştırma problemi açısından anlamını açıklayın.
3. cümle: Çalışmanın temel katkısını belirtin.
4. cümle: Uygunsa uygulama veya gelecek araştırmalar için somut bir çıkarım sunun.
Göndermeden Önce Kontrol Edin
- Sonuç araştırmanın temel bulgusunu açık biçimde ifade ediyor mu?
- Araştırma amacına veya sorusuna doğrudan cevap veriliyor mu?
- Çalışmanın katkısı somut biçimde açıklanmış mı?
- Yeni veri veya analiz eklenmiş mi?
- Sonuçlar araştırmanın tasarımının izin verdiği sınırlar içinde yorumlanmış mı?
- Öneriler bulgularla destekleniyor mu?
- Gereksiz tekrarlar çıkarılmış mı?
- Okuyucu makalenin temel mesajını birkaç cümlede anlayabiliyor mu?
