Chicago kaynak gösterme sistemi; tarih, edebiyat, sanat tarihi, ilahiyat, din bilimleri, felsefe, kültürel çalışmalar ve çeşitli sosyal bilim alanlarında yaygın olarak kullanılan esnek bir atıf sistemidir.
Chicago sisteminin en önemli özelliği iki farklı kaynak gösterme yaklaşımı sunmasıdır: Notlar ve Kaynakça ile Yazar-Tarih. Yazarlar, çalışmalarının disiplinine ve kullandıkları akademik geleneğe uygun sistemi seçmeli ve makale boyunca aynı sistemi tutarlı biçimde uygulamalıdır.
Chicago Sisteminin İki Temel Biçimi
1. Notlar ve Kaynakça Sistemi
Bu sistem özellikle tarih, sanat tarihi, edebiyat, ilahiyat, din bilimleri ve diğer beşeri bilimlerde yaygındır.
Kaynaklar metinde üst simge numaralarıyla gösterilir ve ayrıntılı kaynak bilgisi dipnot veya sonnotlarda verilir. Makalenin sonunda ayrıca kaynakça bulunabilir.
Metin örneği: Bu yaklaşım 20. yüzyılın ikinci yarısında önemli ölçüde değişmiştir.1
2. Yazar-Tarih Sistemi
Yazar-Tarih sistemi bazı sosyal bilim ve doğa bilimi çalışmalarında kullanılabilir. Metin içinde yazar soyadı ve yayın yılı kullanılır.
Örnek: (Yılmaz 2025)
Makalenin sonunda alfabetik olarak düzenlenmiş bir kaynakça bulunur.
Hangi Chicago Sistemini Kullanmalıyım?
Disiplininizde dipnot geleneği yaygınsa Notlar ve Kaynakça sistemi, yazar-tarih temelli bir akademik gelenek kullanılıyorsa Yazar-Tarih sistemi tercih edilebilir.
SAER Journal, disiplinlerarası yapısı nedeniyle her çalışma için tek bir Chicago uygulamasını zorunlu tutmaz. Ancak seçilen biçim makalenin tamamında tutarlı olmalıdır.
Notlar ve Kaynakça Sisteminde İlk Dipnot
Bir kaynağa ilk kez dipnotta atıf yapıldığında genellikle daha ayrıntılı bibliyografik bilgi verilir.
Kitap için genel yapı:
1. Ad Soyad, Kitap Adı (Yayın Yeri: Yayıncı, Yıl), sayfa.
Örnek:
1. Ahmet Yılmaz, Modern Toplum ve Kültür (İstanbul: Akademik Yayıncılık, 2024), 85.
Aynı Kaynağa Sonraki Atıflar
Aynı kaynağa daha sonra yeniden atıf yapıldığında kısaltılmış not kullanılabilir.
Örnek:
2. Yılmaz, Modern Toplum ve Kültür, 112.
Kısaltılmış notta genellikle yazar soyadı, kısaltılmış eser adı ve ilgili sayfa bilgisi yeterlidir.
Ibid. Kullanılmalı mı?
Chicago sisteminde ibid. geleneksel olarak kullanılmış olmakla birlikte, modern uygulamalarda kısaltılmış not sistemi daha açık ve kullanışlı kabul edilmektedir.
Bir makale boyunca hangi yaklaşım seçilmişse tutarlı biçimde uygulanmalıdır.
Dipnot Numaraları Nasıl Kullanılır?
Dipnot numaraları metindeki kullanım sırasına göre artar. Aynı kaynağa tekrar atıf yapıldığında önceki dipnot numarası yeniden kullanılmaz; yeni dipnot numarası oluşturulur, ancak kaynak bilgisi kısaltılabilir.
Bu yönüyle Chicago Notlar ve Kaynakça sistemi Vancouver veya IEEE gibi kaynak numarasının sabit kaldığı sistemlerden farklıdır.
Yazar-Tarih Sisteminde Metin İçi Atıf
Yazar-Tarih sisteminde temel yapı:
(Yazar Soyadı Yıl)
Örnek: (Demir 2024)
Belirli bir sayfaya atıf yapılıyorsa:
(Demir 2024, 48)
İki Yazarlı Kaynak
İki yazarlı bir eserde her iki yazarın soyadı kullanılabilir.
Örnek: (Demir and Kaya 2024)
Türkçe akademik anlatımda bağlaç kullanımı metnin diline göre uyarlanabilir; ancak bibliyografik yapı mümkün olduğunca tutarlı tutulmalıdır.
Üç veya Daha Fazla Yazarlı Kaynak
Çok yazarlı kaynakların metin içindeki gösterimi kullanılan Chicago uygulamasına göre kısaltılabilir ve ilk yazarın soyadından sonra “et al.” kullanılabilir.
Örnek: (Demir et al. 2025)
Doğrudan Alıntı Nasıl Gösterilir?
Doğrudan alıntılarda ilgili sayfa veya sayfa aralığı belirtilmelidir.
Notlar ve Kaynakça sisteminde:
1. Ahmet Yılmaz, Modern Toplum ve Kültür (İstanbul: Akademik Yayıncılık, 2024), 85.
Yazar-Tarih sisteminde:
(Yılmaz 2024, 85)
Kaynakça Nasıl Sıralanır?
Chicago kaynakçası genel olarak ilk yazarın soyadına göre alfabetik biçimde düzenlenir.
Kaynakça kaydında ilk yazarın soyadı genellikle önce yazılır:
Yılmaz, Ahmet.
Kaynakça ile dipnot biçimi birebir aynı değildir. Dipnotlarda ad genellikle önce gelirken, kaynakçada alfabetik sıralamayı kolaylaştırmak amacıyla ilk yazarın soyadı başa alınır.
Kitap Nasıl Kaynak Gösterilir?
Dipnot
1. Ahmet Yılmaz, Modern Toplum ve Kültür (İstanbul: Akademik Yayıncılık, 2024), 85.
Kaynakça
Yılmaz, Ahmet. Modern Toplum ve Kültür. İstanbul: Akademik Yayıncılık, 2024.
Yazar-Tarih Kaynakçası
Yılmaz, Ahmet. 2024. Modern Toplum ve Kültür. İstanbul: Akademik Yayıncılık.
İki Yazarlı Kitap
Kaynakça örneği:
Yılmaz, Ahmet, and Mehmet Demir. Contemporary Social Research. London: Academic Press, 2025.
Editörlü Kitap
Bir kitabın yazarı yerine editörü veya editörleri bulunuyorsa editör bilgisi açık biçimde belirtilmelidir.
Örnek:
Kaya, Mehmet, ed. Studies in Contemporary History. London: Academic Press, 2024.
Kitap Bölümü Nasıl Kaynak Gösterilir?
Dipnot
1. Ahmet Yılmaz, “Toplumsal Değişim ve Modernleşme,” in Çağdaş Sosyal Bilimler, ed. Mehmet Kaya (İstanbul: Akademik Yayıncılık, 2024), 45–62.
Kaynakça
Yılmaz, Ahmet. “Toplumsal Değişim ve Modernleşme.” In Çağdaş Sosyal Bilimler, edited by Mehmet Kaya, 45–62. İstanbul: Akademik Yayıncılık, 2024.
Dergi Makalesi Nasıl Kaynak Gösterilir?
Dipnot
1. Ahmet Yılmaz and Mehmet Demir, “Social Change and Institutional Transformation,” Journal of Social Studies 18, no. 2 (2025): 145–46.
Kaynakça
Yılmaz, Ahmet, and Mehmet Demir. “Social Change and Institutional Transformation.” Journal of Social Studies 18, no. 2 (2025): 140–160. https://doi.org/10.0000/example.
DOI Nasıl Yazılır?
DOI mevcutsa kaynak kaydına kalıcı bağlantı biçiminde eklenebilir:
https://doi.org/10.xxxx/xxxxx
Bilimsel yayınlarda DOI, mümkün olduğunda sıradan bir web bağlantısına tercih edilmelidir.
Tez ve Doktora Çalışmaları Nasıl Kaynak Gösterilir?
Tez türü, üniversite, yıl ve çevrim içi erişim bilgisi gerektiğinde belirtilir.
Kaynakça örneği:
Demir, Mehmet. “Digital Transformation in Public Institutions.” PhD diss., Example University, 2025.
Çevrim içi tezlerde veri tabanı veya kalıcı bağlantı bilgisi eklenebilir.
Web Sitesi Nasıl Kaynak Gösterilir?
Web kaynaklarında yazar veya kurum, sayfa başlığı, site adı, yayın veya güncelleme tarihi ve URL kullanılabilir.
Örnek:
World Health Organization. “Health and Digital Transformation.” Accessed September 10, 2026. https://www.who.int/
Sayfanın yayımlanma veya güncelleme tarihi mevcutsa erişim tarihinden önce bu tarih kullanılabilir.
Kurumsal Rapor Nasıl Kaynak Gösterilir?
Kurum, raporun kurumsal yazarı olarak kullanılabilir.
Örnek:
World Health Organization. Global Health Report 2025. Geneva: World Health Organization, 2025.
Gazete ve Haber İçeriği
Gazete makalelerinde yazar, haber başlığı, gazete adı, yayın tarihi ve çevrim içiyse URL bilgisi kullanılabilir.
Bilimsel iddiaların desteklenmesinde mümkün olduğunda birincil ve akademik kaynaklar tercih edilmelidir.
Konferans Bildirileri
Konferans sunumları veya yayımlanmış bildiriler için yazar, bildiri başlığı, konferans adı, yer ve tarih bilgileri kullanılabilir.
Bildiri resmi bir kitap veya proceedings içerisinde yayımlanmışsa ilgili yayın bilgileri de eklenmelidir.
Arşiv Belgeleri ve Tarihsel Kaynaklar
Chicago sistemi özellikle tarih ve beşeri bilimler alanlarında arşiv belgelerinin kaynak gösteriminde güçlü bir esneklik sağlar.
Arşiv kaynaklarında belgenin yazarı veya başlığı, tarih, koleksiyon adı, kutu veya dosya numarası, arşiv adı ve kurum bilgileri gerektiğinde belirtilmelidir.
Arşivlerin kayıt sistemleri farklı olduğu için bibliyografik bilginin, başka bir araştırmacının aynı belgeyi bulmasına imkân verecek açıklıkta olması önemlidir.
Kutsal Metinler ve Klasik Eserler
İlahiyat, din bilimleri, felsefe ve klasik çalışmalar alanlarında kutsal metinler veya klasik eserler için standart kitap kaynakçasından farklı atıf uygulamaları bulunabilir.
Bölüm, ayet, kitap, eser veya standart bölüm numaraları gibi kalıcı tanımlayıcılar kullanılabilir. Disiplinin yerleşik Chicago uygulaması izlenmelidir.
Çeviri Eser Nasıl Kaynak Gösterilir?
Çeviri bir eserde özgün yazarın yanında çevirmen bilgisi de belirtilmelidir.
Örnek:
Weber, Max. Economy and Society. Translated by A. Translator. New York: Academic Press, 2024.
E-Kitap Nasıl Kaynak Gösterilir?
Elektronik kitapların kaynak gösterimi basılı kitaplara büyük ölçüde benzer. Gerekli olduğunda platform, format, DOI veya kalıcı URL bilgisi eklenebilir.
Ön Baskılar ve Çevrim İçi Akademik Çalışmalar
Preprint veya kurumsal repository üzerinden erişilen akademik çalışmalar kaynak gösterilebilir.
Kaynak kaydında eserin yayımlanma durumu açık biçimde belirtilmeli ve mümkünse DOI veya kalıcı bağlantı kullanılmalıdır.
Kaynak Yönetim Programları ve Chicago
Zotero, Mendeley ve EndNote gibi kaynak yönetim programlarında Chicago stilinin farklı sürümleri bulunabilir.
Yazarlar özellikle Notes and Bibliography ile Author-Date seçeneklerini karıştırmadıklarından emin olmalıdır.
Otomatik oluşturulan kayıtlarda aşağıdaki bilgiler kontrol edilmelidir:
- Yazar adları
- Başlıkların büyük-küçük harf biçimi
- Kitap ve dergi adlarının italik kullanımı
- Makale veya bölüm başlıklarının tırnak işaretleri
- Yayıncı ve yıl bilgisi
- Cilt, sayı ve sayfa aralıkları
- DOI ve URL
- Dipnot ve kaynakça arasındaki biçim farkı
Chicago Stilinde Sık Yapılan Hatalar
- Notlar ve Kaynakça ile Yazar-Tarih sistemlerini aynı makalede karıştırmak
- Dipnot biçimini doğrudan kaynakçaya kopyalamak
- Kaynakçayı alfabetik olarak düzenlememek
- Aynı kaynağın sonraki kullanımında gereksiz yere tam dipnotu yeniden yazmak
- Sayfa numarası gereken doğrudan alıntılarda sayfa belirtmemek
- Kitap, makale ve bölüm başlıklarının biçimlerini karıştırmak
- Kaynakçada ilk yazarın soyadını başa almamak
- DOI veya bibliyografik ayrıntıları doğrulamamak
- İkincil bir kaynağı özgün kaynak okunmuş gibi göstermek
- Kaynak yönetim programında yanlış Chicago varyantını seçmek
Notlar ve Kaynakça İçin Pratik Örnek
Metinde:
Araştırma tarihinde bu dönüşüm önemli bir kırılma noktası olarak değerlendirilmiştir.1
İlk dipnot:
1. Ahmet Yılmaz, Modern Toplum ve Kültür (İstanbul: Akademik Yayıncılık, 2024), 85.
Daha sonraki dipnot:
5. Yılmaz, Modern Toplum ve Kültür, 112.
Kaynakçada:
Yılmaz, Ahmet. Modern Toplum ve Kültür. İstanbul: Akademik Yayıncılık, 2024.
Yazar-Tarih Sistemi İçin Pratik Örnek
Metinde:
(Yılmaz 2024, 85)
Kaynakçada:
Yılmaz, Ahmet. 2024. Modern Toplum ve Kültür. İstanbul: Akademik Yayıncılık.
Göndermeden Önce Chicago Kontrol Listesi
- Notlar ve Kaynakça veya Yazar-Tarih sistemlerinden biri açık biçimde seçilmiş mi?
- Seçilen sistem makale boyunca tutarlı mı?
- Dipnot numaraları doğru sırada mı?
- Sonraki atıflarda uygun kısaltılmış not kullanılmış mı?
- Doğrudan alıntılarda gerekli sayfa bilgileri bulunuyor mu?
- Kaynakça alfabetik olarak sıralanmış mı?
- Dipnot ve kaynakça formatları birbirinden doğru biçimde ayrılmış mı?
- Makale, kitap ve bölüm başlıkları doğru biçimde gösterilmiş mi?
- DOI ve URL bilgileri doğrulanmış mı?
- Kaynak yönetim programında doğru Chicago sistemi seçilmiş mi?
