Bilimsel Makalede Kaynak Gösterme ve Kaynakça Yazımı

SAER Journal Hangi Kaynak Gösterme Sistemlerini Kabul Eder?

SAER Journal multidisipliner bir dergi olduğundan bütün bilim alanlarına tek bir atıf sistemi dayatmaz.

Yazarlar, kendi disiplinlerinde uluslararası olarak kabul gören bir kaynak gösterme sistemini kullanabilir. Önemli olan, seçilen sistemin makalenin tamamında doğru ve tutarlı biçimde uygulanmasıdır.

• APA 7: Sosyal bilimler, eğitim, psikoloji ve ilişkili alanlarda yaygındır.
• Vancouver: Tıp, sağlık bilimleri ve biyomedikal alanlarda sık kullanılır.
• IEEE: Mühendislik, bilgisayar bilimleri ve teknoloji alanlarında yaygındır.
• Chicago: Tarih, beşeri bilimler ve bazı sosyal bilim alanlarında kullanılabilir.

Çalışmanın alanında yerleşik başka bir uluslararası kaynak gösterme sistemi varsa, o sistem de tutarlı biçimde kullanılabilir.

Metin İçi Atıf Nedir?

Metin içi atıf, başka bir kaynaktan yararlanılan bilgi veya düşüncenin hangi esere dayandığını gösterir.

Atıf biçimi kullanılan sisteme göre değişir. Yazar-tarih sistemlerinde örneğin:

(Yılmaz, 2025)

Numaralı sistemlerde ise:

[1] ya da ilgili sistemin kullandığı numaralandırma biçimi tercih edilir.

Hangi Durumlarda Kaynak Gösterilmelidir?

Yazarın kendi özgün düşüncesi, analizi veya araştırma bulgusu olmayan ve başka bir çalışmadan alınan bilimsel bilgi için uygun atıf verilmelidir.

• Başka bir araştırmanın bulgusunu aktarırken
• Bir kuram veya modeli açıklarken
• Başka bir yazara ait görüş ya da yorumu kullanırken
• İstatistiksel veya kurumsal verileri aktarırken
• Bir ölçek, yöntem veya ölçüm aracını kullanırken
• Doğrudan alıntı yaparken
• Başka bir kaynaktan tablo, şekil veya görsel uyarlarken

Doğrudan Alıntı Nasıl Yapılır?

Bir kaynaktaki ifade değiştirilmeden kullanılıyorsa doğrudan alıntı söz konusudur. Doğrudan alıntılar, kullanılan kaynak gösterme sisteminin kurallarına göre gösterilmeli ve gerekli olduğunda sayfa numarası verilmelidir.

Bilimsel makalelerde uzun doğrudan alıntılar yerine, kaynağın anlamını doğru biçimde aktararak özgün akademik anlatım kullanmak çoğu durumda daha uygundur.

Parafraz Yapıldığında Kaynak Göstermek Gerekir mi?

Evet. Bir düşünceyi farklı kelimelerle yeniden ifade etmek, kaynak gösterme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Parafraz yalnızca kelimeleri değiştirmek değildir; kaynağın anlamını doğru kavrayıp yazarın kendi akademik anlatımıyla yeniden kurmasıdır.

Kaynakça ile Metin İçi Atıflar Uyumlu Olmalıdır

Metinde kullanılan her atıf kaynakçada karşılık bulmalı; kaynakçada yer alan her çalışma da metin içinde uygun bir yerde atıf almalıdır.

Gönderimden önce iki listenin karşılıklı olarak kontrol edilmesi, sık rastlanan hataların önemli bir bölümünü önler.

Farklı Kaynak Türleri Nasıl Kaydedilir?

Dergi Makalesi

Bir dergi makalesi kaydı genellikle yazar, yıl, makale başlığı, dergi adı, cilt, sayı, sayfa veya makale numarası ve varsa DOI bilgilerini içerir. Bu bilgilerin sırası ve noktalama düzeni kullanılan stile göre değişir.

Kitap

Kitap kaynaklarında genellikle yazar, yayın yılı, kitap başlığı, baskı bilgisi ve yayıncı bilgisi kullanılır. Editörlü ve çeviri kitaplarda biçim farklılaşabilir.

Kitap Bölümü

Bölüm yazarı ile kitabın editörü birbirinden ayrılmalıdır. Bölüm başlığı, kitap adı, editör bilgisi, sayfa aralığı ve yayıncı kullanılan stile göre düzenlenir.

Tez ve Lisansüstü Çalışmalar

Yazar, yıl, tez başlığı, tez türü, üniversite veya kurum ve gerektiğinde erişim bilgisi belirtilmelidir.

Web Sitesi

Mümkün olduğunda yazar veya kurum adı, yayın ya da güncelleme tarihi, sayfa başlığı ve bağlantı bilgisi kullanılmalıdır. Bilimsel çalışmalarda doğrudan akademik yayınlara, resmi kurum belgelerine ve birincil kaynaklara öncelik verilmesi daha uygundur.

Kurumsal Rapor

Dünya Sağlık Örgütü, kamu kurumları, meslek kuruluşları, araştırma merkezleri veya uluslararası kuruluşların raporlarında kurum, kaynak kaydının yazarı olarak kullanılabilir.

DOI Nedir ve Nasıl Kullanılır?

Digital Object Identifier (DOI), bilimsel yayınlara verilen kalıcı dijital tanımlayıcılardan biridir.

Bir makalenin DOI bilgisi varsa, kullanılan kaynak gösterme sisteminin kurallarına uygun biçimde kaynak kaydına eklenmelidir. DOI, kaynağın çevrim içi ortamda daha kolay ve kalıcı biçimde bulunmasına yardımcı olur.

Kaynak Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Kaynak sayısının fazla olması tek başına güçlü bir literatür anlamına gelmez. Kaynakların araştırma sorusuyla doğrudan ilişkili, bilimsel açıdan güvenilir ve mümkün olduğunda güncel olması önemlidir.

Tarihsel veya klasik çalışmalar gerekli olduğunda kullanılabilir; ancak güncel bir araştırma alanında yalnızca eski kaynaklara dayanmak, literatürün mevcut durumunu yeterince yansıtmayabilir.

Mümkün Olduğunda Birincil Kaynağa Ulaşın

Bir bilgiye başka bir makaledeki aktarımdan değil, mümkünse ilk yayımlandığı özgün kaynaktan ulaşılması önerilir. İkincil atıflar, özgün kaynağa erişilemediği veya özel bir bilimsel gerekçe bulunduğu durumlarla sınırlandırılmalıdır.

Kaynak Yönetim Programları Kullanılabilir mi?

Zotero, Mendeley, EndNote ve benzeri programlar atıfların ve kaynakça listelerinin düzenlenmesini kolaylaştırabilir.

Bununla birlikte otomatik oluşturulan kayıtların hatasız olduğu varsayılmamalıdır. Yazar adları, DOI, büyük-küçük harf kullanımı, sayfa bilgileri ve diğer bibliyografik ayrıntılar gönderim öncesinde kontrol edilmelidir.

Kaynak Gösterirken Sık Yapılan Hatalar

• Metinde kullanılan kaynağı kaynakçaya eklememek
• Kaynakçada bulunan bir esere metin içinde hiç atıf yapmamak
• Aynı makalede birden fazla atıf sistemini karıştırmak
• Parafraz yapıldığında kaynak göstermeye gerek olmadığını düşünmek
• DOI veya bibliyografik bilgileri yanlış yazmak
• İkincil kaynağı özgün kaynakmış gibi göstermek
• Web sitesindeki bilgiyi kontrol etmeden bilimsel kaynak olarak kullanmak
• Kaynak yönetim yazılımının ürettiği kayıtları denetlememek
• Başka bir çalışmanın kaynakçasını doğrudan kopyalamak
• Okunmamış bir çalışmaya atıf vermek

Hangi Kaynak Gösterme Sistemini Kullanmalıyım?

Çalışmanızın bilim alanında yaygın kullanılan sistemi tercih edebilirsiniz. Ayrıntılı SAER rehberleri:

APA 7 Kaynak Gösterme ve Kaynakça Rehberi

Vancouver Kaynak Gösterme ve Kaynakça Rehberi

IEEE Kaynak Gösterme ve Kaynakça Rehberi

Chicago Kaynak Gösterme ve Kaynakça Rehberi

Göndermeden Önce Kontrol Edin

• Makalenin tamamında aynı kaynak gösterme sistemi kullanılmış mı?
• Metindeki her atıf kaynakçada bulunuyor mu?
• Kaynakçadaki her çalışma metin içinde kullanılmış mı?
• Yazar adları ve yayın yılları doğru mu?
• Makale, cilt, sayı ve sayfa bilgileri kontrol edildi mi?
• Bulunan DOI bilgileri doğru biçimde eklenmiş mi?
• Doğrudan alıntılar uygun biçimde gösterilmiş mi?
• Parafraz edilen bilgiler için kaynak verilmiş mi?
• Kaynakların güncelliği ve bilimsel niteliği değerlendirilmiş mi?