Vancouver sistemi, özellikle tıp, sağlık bilimleri, biyomedikal araştırmalar ve klinik alanlarda yaygın olarak kullanılan numaralı bir kaynak gösterme sistemidir.
Bu sistemde kaynaklar metinde ilk kullanıldıkları sıraya göre numaralandırılır ve aynı kaynağa daha sonra yeniden atıf yapıldığında aynı numara kullanılır.
Vancouver Sisteminin Temel Mantığı
Vancouver stilinde kaynak gösterme iki temel unsurdan oluşur:
- Metin içi atıf: Kaynağın metindeki ilk kullanım sırasına göre verilen numara.
- Kaynakça: Metindeki numaralarla eşleşen ve kullanım sırasına göre düzenlenen bibliyografik liste.
APA gibi yazar-tarih sistemlerinden farklı olarak Vancouver kaynakçası alfabetik sıraya göre değil, kaynakların metinde ilk kez kullanıldığı sıraya göre düzenlenir.
Metin İçi Atıf Nasıl Yapılır?
Kaynak ilk kez kullanıldığında bir numara verilir. Vancouver stilinin farklı dergi uygulamalarında bu numara parantez, köşeli parantez veya üst simge biçiminde gösterilebilir.
Örnek: Sağlık okuryazarlığı sağlık hizmetlerinden yararlanma davranışlarıyla ilişkili olabilir. (1)
Alternatif gösterim:
[1]
Makale boyunca hangi gösterim biçimi seçilmişse aynı biçim tutarlı olarak kullanılmalıdır.
Aynı Kaynağa Tekrar Atıf
Bir kaynak metinde daha önce kullanılmışsa yeni bir numara verilmez. İlk kullanımda aldığı kaynak numarası tekrar kullanılır.
Örnek: İlk kullanımda bir kaynak (3) olarak gösterildiyse daha sonraki atıflarda da aynı kaynak (3) numarasıyla belirtilmelidir.
Birden Fazla Kaynağa Aynı Anda Atıf
Bir ifadeyi birden fazla kaynak destekliyorsa ilgili kaynak numaraları birlikte verilebilir.
Örnek: (2,4,7)
Ardışık kaynaklar için, derginin kullandığı biçime bağlı olarak bir sayı aralığı kullanılabilir.
Örnek: (3-6)
Bu ifade 3, 4, 5 ve 6 numaralı kaynaklara birlikte atıf yapıldığını gösterir.
Kaynak Numaraları Nasıl Belirlenir?
Numaralandırma yazar adına, yayın yılına veya kaynak türüne göre yapılmaz. Kaynağın ana metinde ilk kez görüldüğü sıra esas alınır.
Örneğin makalede ilk kullanılan kaynak Smith ve arkadaşlarına ait olsa bile 1 numarasını alır. Daha sonra kullanılan başka bir kaynak 2 numarasını alır.
Kaynakça Nasıl Sıralanır?
Kaynakça alfabetik değildir. Kaynaklar ana metinde aldıkları numaraya göre sıralanır:
1. ...
2. ...
3. ...
Metindeki kaynak numaraları ile kaynakça sırası birebir eşleşmelidir.
Yazar İsimleri Nasıl Yazılır?
Vancouver stilinde yazarların soyadı ve adlarının baş harfleri kullanılır. Baş harfler arasında genellikle nokta kullanılmaz.
Örnek: Yilmaz A, Demir B, Kaya C.
Yazar adlarının yazımı ve kaç yazardan sonra “et al.” kullanılacağı, kullanılan Vancouver uygulamasına veya dergi gerekliliklerine göre değişebilir.
Dergi Makalesi Nasıl Kaynak Gösterilir?
Genel yapı:
Yazar(lar). Makale başlığı. Dergi Kısaltması. Yıl;Cilt(Sayı):Sayfa aralığı.
Örnek:
Yilmaz A, Demir B. Health literacy and access to health services among adults. J Public Health Res. 2024;13(2):145-152.
Dergi Adları Nasıl Yazılır?
Vancouver sisteminde dergi adları çoğu zaman standartlaştırılmış kısaltmalarıyla kullanılır. Özellikle biyomedikal yayınlarda NLM Catalog veya MEDLINE'da kullanılan dergi kısaltmaları esas alınabilir.
Bir derginin resmi kısaltması bulunmuyorsa derginin kendi yayın politikasına veya kullanılan kaynak stilinin uygulamasına göre hareket edilmelidir.
DOI Nasıl Gösterilir?
Bir dergi makalesinin DOI bilgisi mevcutsa kaynak kaydına eklenmesi önerilir.
Örnek:
Yilmaz A, Demir B. Health literacy and access to health services among adults. J Public Health Res. 2024;13(2):145-152. doi:10.0000/example.
Bazı Vancouver uygulamalarında DOI URL biçiminde de verilebilir. Seçilen biçim makale boyunca tutarlı olmalıdır.
Sayfa Numarası Yerine Makale Numarası
Elektronik dergilerde sayfa aralığı yerine makale numarası veya e-location kullanılabilir. Bu durumda derginin verdiği yayın tanımlayıcısı kaynak kaydına eklenir.
Örnek:
Demir B. Digital health literacy among university students. BMC Public Health. 2025;25:e1245.
Kitap Nasıl Kaynak Gösterilir?
Genel yapı:
Yazar(lar). Kitap adı. Baskı. Yayın yeri: Yayıncı; Yıl.
Örnek:
Yilmaz A. Clinical research methods. 2nd ed. London: Academic Press; 2024.
Editörlü Kitap Nasıl Gösterilir?
Kitabın tamamı editör tarafından hazırlanmışsa editör bilgisi yazar konumunda verilebilir.
Örnek:
Demir B, Kaya C, editors. Contemporary health research. New York: Academic Press; 2024.
Kitap Bölümü Nasıl Kaynak Gösterilir?
Genel yapı:
Bölüm yazarı. Bölüm başlığı. In: Editör(ler), editor(s). Kitap adı. Yayın yeri: Yayıncı; Yıl. p. xx-xx.
Örnek:
Yilmaz A. Patient-centered communication. In: Demir B, Kaya C, editors. Contemporary health research. London: Academic Press; 2024. p. 45-62.
Tez ve Doktora Çalışmaları Nasıl Kaynak Gösterilir?
Genel yapı:
Yazar. Tez başlığı [tez türü]. Şehir: Üniversite; Yıl.
Örnek:
Demir B. Health literacy among older adults [doctoral dissertation]. Ankara: Example University; 2024.
Web Sitesi Nasıl Kaynak Gösterilir?
Çevrim içi kaynaklarda mümkün olduğunda yazar veya kurum adı, sayfa başlığı, internet bilgisi, yayın veya güncelleme tarihi, erişim tarihi ve URL kullanılmalıdır.
Genel yapı:
Kurum veya Yazar. Sayfa başlığı [Internet]. Yer: Yayıncı; tarih [cited yıl ay gün]. Available from: URL
Örnek:
World Health Organization. Universal health coverage [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2026 Sep 10]. Available from: https://www.who.int/
Kurumsal Rapor Nasıl Kaynak Gösterilir?
Genel yapı:
Kurum. Rapor başlığı. Yer: Kurum/Yayıncı; Yıl.
Çevrim içi raporlarda erişim bilgileri ve URL de eklenebilir.
Kılavuz ve Klinik Rehberler Nasıl Kaynak Gösterilir?
Klinik uygulama rehberlerinde rehberi yayımlayan kurum, kurul veya uzman grubu yazar olarak kullanılabilir.
Kaynak kaydında rehber başlığı, yayın yeri, yayıncı, yıl ve varsa erişim veya DOI bilgisi belirtilmelidir.
Konferans Bildirileri Nasıl Kaynak Gösterilir?
Konferans bildirilerinin formatı bildirinin yayımlanmış olup olmamasına göre değişebilir. Yayımlanmış proceedings içinde yer alan bildiriler için yazar, bildiri başlığı, konferans kitabı, etkinlik bilgisi, yayıncı ve sayfa aralığı kullanılabilir.
Gazete ve Haber Kaynakları
Bilimsel ve klinik iddiaların desteklenmesinde mümkün olduğunca hakemli bilimsel yayınlar ve birincil kaynaklar tercih edilmelidir.
Haber kaynakları yalnızca araştırma konusu açısından gerçekten gerekli olduklarında uygun Vancouver formatıyla kaynak gösterilmelidir.
Veri Tabanı ve Veri Setleri
Araştırmada bağımsız bir bilimsel kaynak olarak kullanılan veri tabanı veya veri setleri, erişilebilir bibliyografik bilgileriyle kaynakçada gösterilebilir.
Yazar veya kurum, veri setinin adı, sürüm, yıl, repository ve DOI/URL bilgileri gerektiğinde kayda eklenebilir.
Yazılım Kaynak Gösterilebilir mi?
Araştırmada kullanılan yazılımın kendisi bilimsel yöntemin önemli bir bileşeniyse, yazılım geliştiricisinin önerdiği atıf biçimi kullanılabilir.
Sürüm numarası, geliştirici, yayın yeri, yıl ve erişim bilgileri gerektiğinde kaynak kaydına dahil edilir.
Doğrudan Alıntılarda Kaynak Gösterimi
Vancouver sisteminde doğrudan alıntı yapıldığında ilgili kaynak numarası verilmelidir. Gerekli durumlarda sayfa numarası da eklenebilir.
Bilimsel ve tıbbi makalelerde uzun doğrudan alıntılar yerine özgün akademik anlatım ve uygun parafraz genellikle daha uygundur.
İkincil Kaynak Kullanımı
Mümkün olduğunda özgün araştırma okunmalı ve doğrudan ona atıf yapılmalıdır. Başka bir yayında aktarılan bir çalışmayı, özgün kaynak okunmuş gibi kaynak göstermekten kaçınılmalıdır.
Kaynak Yönetim Programları ve Vancouver
Zotero, Mendeley, EndNote ve benzeri kaynak yönetim yazılımları Vancouver formatında atıf ve kaynakça oluşturabilir.
Ancak kullanılan Vancouver stil dosyasının hedeflenen dergi formatıyla aynı olduğu kontrol edilmelidir. Yazılım çıktılarında özellikle aşağıdaki bilgiler doğrulanmalıdır:
- Yazar adları ve sırası
- Dergi kısaltması
- Yayın yılı
- Cilt ve sayı
- Sayfa veya makale numarası
- DOI
- Kaynak numaralarının sırası
Vancouver Stilinde Sık Yapılan Hatalar
- Kaynakçayı alfabetik sıraya göre düzenlemek
- Aynı kaynağa ikinci kez atıf yapıldığında yeni numara vermek
- Metindeki numaralar ile kaynakça listesini eşleştirmemek
- Dergi kısaltmalarını hatalı yazmak
- Yazar isimlerinin Vancouver biçimini yanlış kullanmak
- Sayfa, cilt veya yıl bilgisini eksik bırakmak
- DOI bilgisini yanlış yazmak
- Bir makalede farklı numaralandırma biçimlerini karıştırmak
- Kaynak yönetim programının oluşturduğu çıktıyı kontrol etmemek
- Okunmamış bir özgün kaynağa doğrudan atıf yapmış gibi görünmek
Vancouver İçin Pratik Örnek
Ana metinde kaynakların ilk kullanım sırası şu şekilde olsun:
Birinci çalışma (1), ikinci çalışma (2) ve üçüncü çalışma (3).
Daha sonra yeniden birinci çalışmadan yararlanıldığında kaynak numarası tekrar (1) olarak kullanılır.
Kaynakça da:
1. Birinci kullanılan kaynağın tam künyesi.
2. İkinci kullanılan kaynağın tam künyesi.
3. Üçüncü kullanılan kaynağın tam künyesi.
şeklinde devam eder.
Göndermeden Önce Vancouver Kontrol Listesi
- Kaynaklar ilk kullanım sırasına göre numaralandırılmış mı?
- Aynı kaynağın her kullanımında aynı numara korunmuş mu?
- Metindeki numaralar kaynakça ile tam olarak eşleşiyor mu?
- Kaynakça alfabetik değil, numara sırasına göre düzenlenmiş mi?
- Yazar adları doğru Vancouver biçiminde yazılmış mı?
- Dergi adlarının standart kısaltmaları kontrol edilmiş mi?
- Yıl, cilt, sayı ve sayfa bilgileri doğru mu?
- DOI veya çevrim içi erişim bilgileri doğrulanmış mı?
- Web kaynaklarında gerekli erişim tarihi verilmiş mi?
- Makalenin tamamında aynı numaralı atıf biçimi kullanılmış mı?
