Yapay Zekâ Destekli Kestirimci Bakımın Endüstriyel Sistemlerde Kullanımı: Yöntemler, Uygulamalar ve Sınırlılıklar

Yazarlar

  • Mertcan Yıldırım Department of Computer Engineering Yazar

DOI:

https://doi.org/10.9766/ear2gc81

Anahtar Kelimeler:

kestirimci bakım- yapay zeka- endüstriyel sistemler

Öz

Endüstriyel sistemlerde ekipman güvenilirliğinin korunması, plansız duruşların azaltılması ve bakım maliyetlerinin kontrol edilmesi üretim sürekliliği açısından önem taşımaktadır. Kestirimci bakım ekipmanın mevcut durumuna ilişkin verileri kullanarak arıza oluşmadan önce bakım gereksiniminin belirlenmesini amaçlamaktadır. Sensör teknolojileri, Nesnelerin İnterneti ve endüstriyel veri toplama sistemlerindeki gelişmeler, ekipmanlardan sürekli veri alınmasını sağlamış, makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemleri bu verilerin analizinde kullanılmaya başlanmıştır. Bu derlemede yapay zekâ destekli kestirimci bakım sistemleri kullanılan yöntemler, endüstriyel uygulamalar ve uygulamada karşılaşılan sınırlılıklar açısından incelenmiştir. Literatürde destek vektör makineleri, Random Forest, karar ağaçları, k-en yakın komşu, XGBoost ve yapay sinir ağlarının arıza tespiti, durum sınıflandırması ve kalan yararlı ömür tahmininde kullanıldığı görülmektedir. CNN ve LSTM gibi derin öğrenme modelleri yüksek boyutlu ve zamana bağlı sensör verilerinin analizinde öne çıkmaktadır. Üretim, otomotiv, madencilik ve tesis yönetimi uygulamalarında bakım planlaması, ekipman kullanılabilirliği ve maliyetler açısından olumlu sonuçlar bildirilmiştir. Veri kalitesi, etiketli arıza verisinin yetersizliği, açıklanabilirlik, hesaplama gereksinimi, model genellenebilirliği ve mevcut sistemlerle entegrasyon başlıca sınırlılıklardır. Gerçek endüstriyel koşullarda uzun süreli doğrulama ve değişen çalışma koşullarına uyarlanabilir modeller alanın başlıca araştırma gereksinimleridir.

Referanslar

Arez, D., Navas, H. V. G., & Gaspar, P. (2026). The bridge between artificial intelligence and predictive maintenance in Industry 4.0: A systematic review. Applied Sciences, 16(10), 4882. doi:10.3390/app16104882

Azeta, J., Omeche, T. T., Daniyan, I., Abiola, J. O., Daniyan, L., Phuluwa, H. S., & Muvunzi, R. (2026). Artificial intelligence and robotics in predictive maintenance: A comprehensive review. Frontiers in Mechanical Engineering, 11, 1722114. doi:10.3389/fmech.2025.1722114

Bitam, T., Yahiaoui, A., Boubiche, D. E., Martínez-Peláez, R., Toral-Cruz, H., & Velarde-Alvarado, P. (2025). Artificial intelligence of things for next-generation predictive maintenance. Sensors, 25(24), 7636. doi:10.3390/s25247636

Calayır, G. N., & Kabak, M. (2021). Bakım için makine öğrenme tekniklerinin analizi ve bir uygulama. Journal of Turkish Operations Management, 5(1), 662-675.

Cardoso, D., & Ferreira, L. (2021). Application of predictive maintenance concepts using artificial intelligence tools. Applied Sciences, 11(1), 18. doi:10.3390/app11010018

Ceyhan, H., & Kasapbaşı, M. C. (2022). Üretim sistemlerinde makine öğrenmesi ile kestirimci bakım uygulaması ve modellemesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 33, 167-175. doi:10.31590/ejosat.1019210

Chambi, N., Sanga, C., Ortiz, J., Sanga, A., Sanga, P., Manrique, R., & Lu-Chang-Say, J. (2025). Predictive maintenance in underground mining equipment using artificial intelligence. Eng, 6(10), 261. doi:10.3390/eng6100261

Dündar, D. R., Sarıçiçek, İ., Çınar, E., & Yazıcı, A. (2021). Kestirimci bakımda makine öğrenmesi: Literatür araştırması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi, 29(2), 256-276. doi:10.31796/ogummf.873963

Ersöz, O. Ö., İfraz, M., Tebrizcik, S., İnal, A. F., Eskicioğlu, Ö. C., Aktepe, A., ... Ersöz, S. (2025). Makine öğrenmesi ile kestirimci bakım ve yedek parça yönetimi. Politeknik Dergisi, 28(5), 1327-1338.

Görgülü, Ş., Koç, İ., Kırımça, N., Karaköse, M., & Özgen, M. T. (2024). Yapay zekâ kullanımıyla peron ayırıcı kapı sisteminin sağlığını izleme ve kestirimci bakım. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 7(1), 56-70.

Gürsev, S. (2026). Havacılık sektöründe yapay zekâ destekli dijital dönüşüm yol haritası. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi, 12(1), 64-79.

Mahale, Y., Kolhar, S., & More, A. S. (2025). A comprehensive review on artificial intelligence driven predictive maintenance in vehicles: Technologies, challenges and future research directions. Discover Applied Sciences, 7(4), 243. doi:10.1007/s42452-025-06681-3

Menteşe, Y. B., & Özkahraman, M. (2026). Endüstriyel ekipmanlarda yapay zeka destekli ön kestirimci bakım stratejilerinin geliştirilmesi ve uygulanması. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 31(2), 759-778. doi:10.17482/uumfd.1864880

Nagy, M., Figura, M., Valaskova, K., & Lăzăroiu, G. (2025). Predictive maintenance algorithms, artificial intelligence digital twin technologies, and Internet of Robotic Things in big data-driven Industry 4.0 manufacturing systems. Mathematics, 13(6), 981. doi:10.3390/math13060981

Ötleş, S. (2019). Endüstri için kestirimci bakım. International Journal of 3D Printing Technologies and Digital Industry, 3(1), 56-66.

Özel, E. (2026). Fırçalı DA motorlarda açık veri seti ile makine öğrenmesi tabanlı kestirimci bakım ve arıza teşhisi. Black Sea Journal of Engineering and Science, 9(5), 2454-2462. doi:10.34248/bsengineering.1990452

Scaife, A. D. (2024). Improve predictive maintenance through the application of artificial intelligence: A systematic review. Results in Engineering, 21, 101645. doi:10.1016/j.rineng.2023.101645

Ucar, A., Karakose, M., & Kırımça, N. (2024). Artificial intelligence for predictive maintenance applications: Key components, trustworthiness, and future trends. Applied Sciences, 14(2), 898. doi:10.3390/app14020898

Yayınlanmış

2026-10-06

Sayı

Bölüm

Makaleler

Nasıl Atıf Yapılır

Yapay Zekâ Destekli Kestirimci Bakımın Endüstriyel Sistemlerde Kullanımı: Yöntemler, Uygulamalar ve Sınırlılıklar. (2026). SAER Journal, 1(1), 21-28. https://doi.org/10.9766/ear2gc81

Benzer Makaleler

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.