Veri Paylaşımı ve Araştırma Şeffaflığı Politikası

SAER Journal, bilimsel araştırmalarda şeffaflığı, doğrulanabilirliği ve yeniden üretilebilirliği destekler. Yazarların, araştırma bulgularının dayandığı veri, yöntem, analiz süreçleri ve ilgili araştırma materyalleri hakkında mümkün olan ölçüde açık ve yeterli bilgi sunmaları beklenir.

Bununla birlikte veri paylaşımı; katılımcı gizliliği, kişisel verilerin korunması, etik kurul koşulları, fikrî mülkiyet hakları, üçüncü taraf yükümlülükleri, sözleşmesel sınırlamalar ve diğer meşru kısıtlamalar dikkate alınarak değerlendirilir.

1. Genel İlke

SAER Journal, araştırma sonuçlarının hangi verilere ve yöntemlere dayandığının okuyucular tarafından mümkün olduğunca anlaşılabilir olmasını destekler. Araştırma raporlamasında açıklık, doğruluk ve yeterli yöntemsel ayrıntı temel ilkeler arasındadır.

Veri paylaşımı tek başına bilimsel şeffaflığın ölçütü değildir. Araştırmanın niteliğine göre veri, kod, analiz planı, araştırma materyalleri, protokoller veya diğer destekleyici belgelerin açıklanması da şeffaflığa katkı sağlayabilir.

2. Araştırma Verilerinin Paylaşılması

Yazarlar, etik ve hukuki olarak mümkün olduğu durumlarda makalenin temel bulgularını destekleyen araştırma verilerini uygun bir kurumsal veya disipliner veri arşivinde paylaşmaya teşvik edilir.

Veri paylaşımı mümkün değilse veya yalnızca belirli koşullarda mümkünse, bu durum çalışmada veya veri erişilebilirliği beyanında kısaca açıklanabilir.

3. Veri Erişilebilirliği Beyanı

SAER Journal, araştırma makalelerinde uygun olduğu ölçüde veri erişilebilirliği beyanı sunulmasını destekler. Bu beyan aşağıdaki durumlardan birini açıklayabilir:

Verilerin açık bir veri arşivinde erişilebilir olduğu,
Verilerin makale veya ek dosyalar içinde yer aldığı,
Verilerin makul talep üzerine sorumlu yazardan sağlanabileceği,
Etik, hukuki veya gizlilik nedenleriyle verilerin kamuya açık olmadığı,
Üçüncü taraf kısıtlamaları nedeniyle verilere erişimin sınırlı olduğu,
Araştırmanın niteliği gereği paylaşılabilir bir veri seti bulunmadığı.

4. Kişisel Veriler ve Katılımcı Gizliliği

Araştırma verilerinin paylaşılması, araştırma katılımcılarının gizlilik ve mahremiyet haklarını ihlal etmemelidir. Kimliği belirli veya belirlenebilir kişilere ilişkin verilerin paylaşımında yürürlükteki veri koruma mevzuatı, etik kurul koşulları ve katılımcılara verilen taahhütler dikkate alınmalıdır.

Gerekli durumlarda veriler uygun biçimde anonimleştirilmeli veya kimlik belirleyici unsurlar kaldırılmalıdır. Ancak anonimleştirmenin yeterli olmadığı veya yeniden kimliklendirme riskinin bulunduğu durumlarda veri paylaşımı sınırlandırılabilir.

5. Hassas Araştırma Verileri

Sağlık, engellilik, çocuklar, kırılgan gruplar, şiddet, cinsel yaşam, biyometrik veya genetik bilgiler ve benzeri hassas alanlara ilişkin araştırmalarda veri paylaşımı özellikle dikkatli değerlendirilmelidir.

Açık veri paylaşımı bilimsel şeffaflık açısından yararlı olsa da katılımcıların güvenliği ve mahremiyeti önceliklidir.

6. Etik Kurul ve Katılımcı Onamı

Araştırmanın etik kurul onayı veya katılımcı onamı veri paylaşımına ilişkin belirli sınırlamalar içeriyorsa yazarların bu sınırlamalara uyması beklenir.

Katılımcılardan yalnızca belirli amaçlarla kullanım için onam alınmışsa verilerin daha geniş biçimde paylaşılması uygun olmayabilir.

7. Veri Doğruluğu ve Bütünlüğü

Yazarlar, makalede sunulan verilerin araştırmada elde edilen gerçek kayıtları doğru biçimde yansıtmasından sorumludur. Veri uydurma, veri çarpıtma, seçici veri gizleme veya yanıltıcı veri işleme uygulamaları kabul edilmez.

Veri temizleme, dönüştürme, dışlama veya benzeri işlemler araştırmanın sonuçlarını anlamak açısından önemliyse yöntem bölümünde yeterli biçimde açıklanmalıdır.

8. Analiz Kodları ve Yazılımlar

Araştırmanın bulgularının elde edilmesinde kullanılan analiz kodları, betikler veya özel yazılım süreçleri, etik, hukuki ve teknik olarak mümkün olduğunda paylaşılabilir.

Yazılımın adı, sürümü ve analiz sürecinin temel özellikleri sonuçların anlaşılması veya yeniden üretilebilirliği açısından önemliyse makalede belirtilmelidir.

9. Nicel Araştırmalarda Şeffaflık

Nicel araştırmalarda örnekleme yöntemi, veri toplama araçları, değişkenlerin tanımlanması, analiz yöntemleri ve önemli veri işleme adımları okuyucunun araştırma sürecini değerlendirebileceği ölçüde açıklanmalıdır.

Ön kayıt, analiz planı veya araştırma protokolü mevcutsa uygun olduğu durumlarda buna ilişkin bilgi verilebilir.

10. Nitel Araştırmalarda Şeffaflık

Nitel araştırmalarda şeffaflık, ham görüşme veya katılımcı verilerinin zorunlu olarak kamuya açılması anlamına gelmez.

Araştırmacılar; örnekleme yaklaşımı, veri üretim süreci, analiz yöntemi, kodlama veya tema geliştirme yaklaşımı ve araştırmacı konumlanışı gibi çalışmanın değerlendirilmesi açısından önemli yöntemsel bilgileri yeterli ölçüde açıklamalıdır.

Katılımcı anlatıları veya görüşme kayıtları gizlilik gerekçesiyle paylaşılmayabilir.

11. Veri Arşivleri

Veri paylaşılması durumunda, mümkün olduğunca sürdürülebilir ve güvenilir kurumsal, disipliner veya genel amaçlı akademik veri arşivlerinin kullanılması önerilir.

Paylaşılan veri setleri için kalıcı tanımlayıcı veya erişim bağlantısı mevcutsa makalede belirtilmesi teşvik edilir.

12. Üçüncü Taraf Verileri

Yazarların sahibi olmadığı, kamu kurumu, özel kuruluş, araştırma merkezi, veri tabanı veya başka bir üçüncü taraftan elde edilen veriler kullanım veya yeniden paylaşım kısıtlamalarına tabi olabilir.

Bu tür verilerin kamuya açık biçimde paylaşılması mümkün olmadığında, yazarlar mümkün olduğu ölçüde veri kaynağını ve erişim koşullarını açıklamalıdır.

13. Editoryal Veri Talebi

Editör, araştırmanın güvenilirliğini veya değerlendirme sürecini desteklemek amacıyla gerekli gördüğü durumlarda yazarlardan anonimleştirilmiş veri, analiz çıktısı, araştırma protokolü, ölçek bilgisi veya diğer ilgili materyalleri talep edebilir.

Böyle bir talep, verilerin otomatik olarak kamuya açık hâle getirileceği anlamına gelmez. Paylaşılan materyaller gizlilik ve veri koruma yükümlülükleri çerçevesinde değerlendirilir.

14. Araştırmanın Yeniden Üretilebilirliği

Yazarların, çalışmanın yöntem ve analiz süreçlerini başka araştırmacıların bilimsel değerlendirme yapabileceği ölçüde açık biçimde raporlaması beklenir.

Yeniden üretilebilirliğin mümkün olmadığı araştırma tasarımlarında dahi yöntemsel şeffaflık ve araştırma sürecinin yeterli biçimde açıklanması esastır.

15. Yayın Sonrası Veri Sorunları

Yayımdan sonra çalışmanın verileriyle ilgili ciddi bir doğruluk, bütünlük veya etik sorunu ortaya çıkarsa SAER Journal yazarlardan açıklama veya destekleyici materyal talep edebilir.

Sorunun niteliğine göre düzeltme, endişe beyanı, geri çekme veya diğer uygun yayın sonrası işlemler değerlendirilebilir.

16. Politikanın Güncellenmesi

SAER Journal, açık bilim, araştırma verisi yönetimi, veri koruma mevzuatı ve bilimsel yayıncılık standartlarındaki gelişmeler doğrultusunda bu politikayı gerektiğinde gözden geçirebilir ve güncelleyebilir.