Yapay Zekâ Kullanım Politikası

SAER Journal, yapay zekâ (YZ), büyük dil modelleri (LLM), üretken yapay zekâ araçları ve diğer otomatik sistemlerin bilimsel yayıncılıkta yararlı olabileceğini kabul eder. Bununla birlikte bu teknolojilerin kullanımı; şeffaflık, insan sorumluluğu, doğruluk, gizlilik, fikrî mülkiyet ve araştırma bütünlüğü ilkeleriyle uyumlu olmalıdır.

1. Genel İlke

Yapay zekâ destekli araçların kullanılması, yazarların, hakemlerin veya editörlerin bilimsel ve etik sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Yapay zekâ tarafından oluşturulan veya değiştirilen içerikten nihai olarak ilgili insan kullanıcı sorumludur.

Yapay zekâ sistemleri bilimsel muhakeme, etik sorumluluk, yazarlık sorumluluğu veya editoryal karar verme yetkisini devralan bağımsız aktörler olarak kabul edilmez.

2. Yazarların Yapay Zekâ Kullanımı

Yazarlar, makalenin hazırlanması sırasında üretken yapay zekâ veya benzeri otomatik araçlar kullandıklarında, basit yazım denetimi, dil düzeltmesi veya biçimlendirme dışındaki anlamlı kullanımları şeffaf biçimde açıklamalıdır.

Açıklamada mümkün olduğunca kullanılan aracın adı ve kullanım amacı belirtilmelidir. Yapay zekâ; metin üretimi, özetleme, kodlama, veri analizi, görsel üretimi, veri toplama veya araştırmanın başka bir aşamasında kullanılmışsa bu kullanım çalışmanın uygun bölümünde açıklanmalıdır.

3. Dil Düzenleme ve Teknik Yardım

Yazım denetimi, dil bilgisi düzeltmesi, anlatımın iyileştirilmesi, biçimlendirme veya benzeri sınırlı teknik yardımlar için kullanılan otomatik araçların ayrıca ayrıntılı olarak bildirilmesi zorunlu tutulmayabilir. Bununla birlikte bu araçların kullanımı metnin bilimsel anlamını, bulgularını veya yorumlarını değiştirmemelidir.

4. Yapay Zekâ Yazarlık Statüsü Taşımaz

Yapay zekâ sistemleri, sohbet robotları, büyük dil modelleri veya diğer otomatik araçlar yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez. Yazarlık; çalışmanın doğruluğu, özgünlüğü ve bütünlüğü için sorumluluk üstlenebilecek insanlara aittir.

Yapay zekâ aracı katkı sağlamış olsa bile yayımlanan içeriğin tüm bilimsel ve etik sorumluluğu insan yazarlara aittir.

5. Doğruluk ve Kaynakların Kontrolü

Yazarlar, yapay zekâ destekli araçların ürettiği metin, veri, analiz, kod, kaynakça, şekil veya diğer içeriklerin doğruluğunu bağımsız biçimde kontrol etmekle yükümlüdür.

Yapay zekâ sistemlerinin yanlış, eksik, yanıltıcı veya gerçekte var olmayan kaynaklar üretebileceği dikkate alınmalıdır. Yazarlar, atıf yapılan tüm kaynakların gerçekliğini ve ilgili ifadeyi desteklediğini doğrulamalıdır.

Üretken yapay zekâ çıktıları birincil bilimsel kaynak olarak gösterilmemeli ve bilimsel iddiaların kanıtı olarak kullanılmamalıdır.

6. İntihal, Telif ve Fikrî Mülkiyet

Yazarlar, yapay zekâ ile üretilmiş veya düzenlenmiş içerikte de intihal, uygunsuz kaynak kullanımı veya üçüncü kişilere ait fikrî mülkiyet haklarının ihlali bulunmamasını sağlamakla sorumludur.

Bir içeriğin yapay zekâ tarafından üretilmiş olması, yazarların kaynak gösterme, izin alma veya telif haklarına uyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

7. Veri Analizi ve Araştırma Sürecinde Yapay Zekâ

Yapay zekâ veya makine öğrenmesi araçlarının veri toplama, veri işleme, kodlama, analiz, modelleme veya görsel üretimi amacıyla kullanıldığı çalışmalarda kullanılan yöntem, araç ve temel süreçler araştırmanın yeniden üretilebilirliğini sağlayacak ölçüde açıklanmalıdır.

Araştırma sonuçlarının yorumlanması ve bilimsel sonuçların doğrulanması konusunda nihai sorumluluk araştırmacılara aittir.

8. Görsel ve Şekil Üretimi

Yapay zekâ kullanılarak oluşturulan veya anlamlı ölçüde değiştirilen görsel, şekil veya grafiklerin kullanımı şeffaf biçimde açıklanmalıdır. Bu tür materyaller bilimsel veriyi yanıltıcı biçimde değiştirmemeli veya gerçekte bulunmayan bir gözlem izlenimi yaratmamalıdır.

9. Gizli veya Kişisel Verilerin Korunması

Yazarlar; kişisel veri, hassas kişisel veri, katılımcı bilgisi, yayımlanmamış veri veya gizlilik yükümlülüğü bulunan diğer bilgileri, veri güvenliği ve hukuki uygunluğu güvence altına alınmamış yapay zekâ sistemlerine yüklememelidir.

Yapay zekâ araçlarının kullanılması, araştırma katılımcılarının gizlilik haklarını veya yürürlükteki veri koruma yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

10. Hakemlerin Yapay Zekâ Kullanımı

Hakemler, değerlendirme amacıyla kendilerine iletilen makaleleri ve ilgili dosyaları gizli akademik iletişim olarak değerlendirmelidir.

Hakemler, gizliliğin ve veri güvenliğinin güvence altına alınmadığı üretken yapay zekâ sistemlerine makale metni, ek dosya veya yayımlanmamış materyal yüklememelidir.

Hakem değerlendirmesinin bilimsel içeriği ve nihai görüşü hakemin kendi uzmanlığına ve muhakemesine dayanmalıdır. Üretken yapay zekânın bağımsız olarak hakem raporu oluşturması veya değerlendirme sorumluluğunu üstlenmesi uygun değildir.

Hakemlik sürecinde izin verilen bir yapay zekâ aracı kullanılmışsa bu durum editöre açıklanmalıdır.

11. Editörlerin Yapay Zekâ Kullanımı

Editörler, yayımlanmamış makalelerin ve hakem raporlarının gizliliğini korumakla yükümlüdür. Gizliliğin garanti edilemediği yapay zekâ sistemlerine makale veya hakem raporu yüklenmemelidir.

Yapay zekâ araçları editoryal süreçte yardımcı teknik araçlar olarak kullanılabilir; ancak makalenin kabul veya reddine ilişkin nihai karar, yetkili editör tarafından verilir.

Otomatik araçların intihal, görsel manipülasyon, benzerlik veya diğer araştırma bütünlüğü sorunlarını tespit etmek için kullanılması hâlinde, otomatik sonuçlar insan editoryal değerlendirmesiyle doğrulanmalıdır.

12. Derginin Yapay Zekâ Kullanımı

SAER Journal'ın rutin yayıncılık veya üretim süreçlerinde yapay zekâ veya otomatik araçları anlamlı biçimde kullanması durumunda bu kullanım gerekli olduğu ölçüde yazarlara veya okuyuculara açıklanır.

Otomatik araçların çıktıları insan gözetimi olmaksızın nihai bilimsel veya etik kararların tek dayanağı olarak kullanılmaz.

13. Açıklanmayan veya Uygunsuz Yapay Zekâ Kullanımı

Açıklanması gereken bir yapay zekâ kullanımının bildirilmediğinin veya yapay zekâ kullanımının araştırma bütünlüğünü, gizliliği veya bilimsel kaydın güvenilirliğini etkilediğinin anlaşılması hâlinde editör yazarlardan açıklama isteyebilir.

Sorunun niteliğine göre çalışma değerlendirme sürecinde reddedilebilir veya yayımlanmış çalışmalarda uygun düzeltme, açıklama veya diğer yayın sonrası işlemler uygulanabilir.

14. Politikanın Güncellenmesi

Yapay zekâ teknolojileri ve bilimsel yayıncılık standartları hızla geliştiğinden SAER Journal bu politikayı gerektiğinde güncelleyebilir. Yazarlar, hakemler ve editörler başvuru veya değerlendirme tarihinde yürürlükte bulunan güncel politikaya uymakla sorumludur.